Azalekoa | 2021eko Abenduaren 02a

Axuria kooperatiba: laborarien eskutik kudeatu enpresa

M.O

Axuri sasoia hasia dela, Zuberora buruz joan gira, Axuria kooperatibako Peio Quihillalt presidentearekin hitz egin dugu. Ongi azaldu dauku axuria, bai eta behi/aratxe merkatuaren ibilmoldea zein nolakoa den

Axuria kooperatibaren abiatzea

Duela 40 bat urte axuriaren inguruan sindikatu bezala sortu zen. Tratularien merkatutik haratago joaiteko, hazleek hiltegien merkatua berek hobeki kudeatzeko. 1984an, 4 urte berantago, zuberotar laborariek pentsatu zuten tokian berean merkatua kudeatu behar zutela eta Axuria kooperatiba sortu zuten. Orduetan Mauleko hiltegiarekin Axuriak tratua egin zuen, laborarientzat mozteko sala erabilgarria izan zedin. Hasi ziren merkatu berrien begiratzen, jatetxe eta sukaldari batzuekin. Peio Quihillalt-ek azaltzen zaukun, Parisera buruz lanera joan ostaler batzuekin harremanetan jarri zirela, hemengo axuria kozinatzeko gisan. Horretarik abiaturik, harakin eta saltegi handietan ere merkatua idekia izan zen.

Orain lantegian berean haragia moztua eta transformatua da, fabrikatzeko arau zorrotzak dira, kontrol anitzekin.


Merkatua garatuz joan

Axuria kooperatibak ekoizten duen haragia goi mailakoa da, 1986an “Label gorria” apelazioa eskuratu zuen. Jatetxeek karkasan edo(ta) airerik-gabe mozturik eskuratzen dituzte. Azken molde huni esker 21 egunez kontserbatzen ahal da. Presidenteak azaltzen zaukun, sukaldariek ez dutela axuriaren moztea gustukoa, hortakotz jadanik haragi puskak prest ezarri behar dira.

Saloi batzuetan parte hartuz, emeki-emeki merkatua garatuz joan da eta esportatzen hasi da: Alemania, Suitza, Belgika, Bretainia Handia, Japonia eta Italiara buruz. Axuriak zuzenean bezeroari bidaliak dira edo Rungis-eko merkatu gune handira igorriak dira.


Jateko ohidurek merkatua egiten

Axuriren merkatua bi sasoi desberdinetan iragaiten da. Azaro-abendukoa Espainiako merkatuari lotua da, axurien %70 hara buruz abian baita. Heien ohidura da axuriak osorik erostea (10/12 kilokoak), horrela baitute sukaldatzeko ohidura. Harat bizirik igorriak dira, 2 hilabete horietan 18.000ko bat axuri despedituak dira. Urte hondarrean hemen galde guti dela zioen, 5 eta 6.000ko bat baizik ez baitira salduak. Axuria kooperatibako laborariak kontziente dira, sasoi horretako merkatuarentzat, Espainiako merkatuaren menpe daudela.

Urtarriletik harat, beste saltze-bide bat idekitzen da, Frantzia eta Ipar Europara buruz, 24.000ko bat axuri dira igorriak. Beste kooperatiba batzuri erosten dituzte, hemen berean Pazkora buruz galdea azkarki emendatzen delakoz.

Axuriaren merkatuaz gain laborariek gogoetatu zuten beste merkatu batzuk idekitzen ahal zituztela. Ohartu ziren behi eta aratxe hazkuntzan ere arizanez, bazela bide bat jorratzekoa. Italia eta Bretainiako Vendée eskualdera igortzeko ordez, jakinez sail-prezioak gora beheraka ari zirela, hemen berean merkatuaren sortzea erabaki zuten. Axuriaren merkatua goi mailakoa baldin bada, behi hazkuntzak beste bezero mota hunkitzen du, bereziki kolektibitateak. Haragiaren prestatzeko beste manera batzuk ahalbidetzen ditu (haragi xehatua, saltsan…), normak zorrotzak badira ere, hemen berean saltzeko posibilitatea eman du. Peio Quihillalt-ek erraiten zaukun laborariak formatu behar ukan dituztela, behien gizentzeko maneran. Bezeroak behi edo aratxeki baitu xuria izan dadin ohituak ziren, Zuberoko zaldarea/belarrak “haragi arrosakara” ekoizten baitu, harakindegiekin pedagogia lan bat eraman behar ukan dute. Axuria kooperatibako presidentearentzat, ez da laboraria egokitu behar merkatuari, baina merkatua laborariaren egin moldeari.


Kooperatibaren erradiografia

Enpresak 23 langile enplegatzen ditu, 7 milioi euroen urteko negozio zenbatekoa du, 300 laborari kide dira. Urtero biltzar nagusiak ditu norabideak finkatzen, horietan behi eta aratxe prezioa urteko finkatzen du. Axuriarena beraz desberdina da, merkatuko prezioa ez baita beren gain, baina kanpoko herriek dute finkatzen (bereziki Espainiako merkatua).

Covid-19ak eraginez, hasieran kolektibitateak eta jatetxeak hetsiak izanez, Axuria kooperatiba behartu du beste manera batez bere merkatua ber-moldatzea. Zuzeneko salmentak antolatu ditu, krisiak lekuko mozkinen erosteko kontzientzia harrarazi duela. Berrikuntzetan, 10 bat axuri hazle biologikoaren ekoizten hasi dira, merkatu berriak idekiko dituela.


Laster urte hondarreko apairu menuak pentsatzen hasiko girela… kalitatezko haragia hemen berean erosten ahal da!


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

Azalekoa | 2021/12/02

Pobreziaren egoeraren argazkia

Pobreziaren%20egoeraren%20argazkia

Asteburu huntan Hazkurri Bankuak beharretan diren pertsonen laguntzeko janari bilketa egin du. Sokorri Katolikoak ere, arduretatik bat zailtasunean diren pertsonen laguntzea du. Elkartea pobreziaren, desberdintasunen eta bazterketaren arrazoien kontra borrokatzen da eta alternatibak proposatzen ditu, ongi komunaren zerbitzurako. Frantses estatuan 72 delegazio ditu, horietan bat Ipar Euskal Herria eta Landesetako parte batean, 450 laguntzailez osatua da. Urtero Frantses estatuan pobreziaren egoera zertan den azaltzen du txosten baten bidez.


Laguntza eskaera emendatzen

2020an frantses populazioaren %10ak, 7 milioi pertsona, janari laguntzaren beharretan izan dira, 500.000 zerbitzu-bono baliatuak izan dira. Sokorri Katolikora hurbiltzen diren 1.088 familieri inkesta egin du. Lehen konfinamendutik elikadura-larrialdiak jadanik keinka txarrean pertsona batzuk ezarriak zituen, oraino gehiago hauskortu dituela agertzen da.

Prekarietatean diren ...

Irakurri segida

Azalekoa | 2021/12/02

I-ENERekin, trantsizio energetikoa denen esku

I-ENERekin_%20trantsizio%20energetikoa%20denen%20esku

I-ENER 2014an sortu zen, herritarrek energiaren boterea berreskuratzeko tresna sortzeko xedearekin. Helburu nagusia da parte hartzaile gehienak biltzea eta aktibatzea, Ipar Euskal Herriko trantsizio energetikoan inbertitzeko gisan. Lehen 4 proiektu fotovoltaikoak 2016an gauzatuak izan ziren: Uztaritzeko bi teilatu publikoetan, Irulegiko egoitza batean eta handiagoa Hendaiako zentro teknikoan. 2017. urtean beste 5 eraikiak izan ziren: Izura-Azmen, Bidarrain, Arrosan eta Makean. Ondotik 2018an, 6 zentral gehiago eginak izan dira: Bardozen, Lehuntzen, Anhauzen, Eiheralarren eta Baigorrin eta 2019an Aiziritzen. Beste proiektu batzuk oraindik ikerketetan dira edo eraikitzen ari, hainbat herritan: Donazaharre, Sara, Donoztiri, Ortzaize, Irisarri… etaDonapaleu.

2014an sortu denetik, orotara herritar sozietateak jadanik 16 zentral fotovoltaiko garatu ditu gure lurraldean, herritar eta kolektibitateeri esker eginak izan dira.


Instalazio horiek guziek I-ENER garatuz...

Irakurri segida

Gure Hitza | 2021/12/02

Euskaraz mintza, euskara irakur, euskaraz idatz

Peio Jorajuria

Ostiral huntan ospatuko da euskararen nazioarteko eguna. 1949an, Eusko Ikaskuntzak zuen erabaki egun horren ospatzea, Xabierreko Frantziskoren besta egunean, hots abenduaren 3an, euskal hizkuntzaren unibertsaltasuna goratik jakinarazteko. Geroztik urte oroz errepikatzen da egun hori. Gainera, Eusko Jaurlaritzak eta Euskaltzaindiak 1995ean ofizialdu zuten egun hori, indar oraino handiagoa eman nahiz.

“Euskararen eguna hainbeste urtez ospatzen eta gure mintzaira xaharra beti erreka zolan!” Bai, hala da, emazteen egunaren pare, “emazteak martxoaren 8an goraipatuak baina urte guzian beti berdin gutietsiak”. Ez gaiten lotsa. Bakoitzak gure xokoan egin dezakegu euskararen aldeko urratsa, eta ttipia izanik ere, urrats guziak bat bertzeari juntatuz, euskara bizirik atxikiko dugu. Euskararen egunean bururatuko den “Euskararen urtaroak” oldar berezia em...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2021/12/02

DIASPORA: EUSKARAREN EGUNA.

Joseba Etxarri

Diasporari lotua sortu zen Euskararen Nazioarteko Eguna (ENE) dugu ostiral hau, munduko hamaika euskal etxetan oihartzuna duen eguna, eta heietan euskal ikasle direnek bereziki ospatzen dute, baita Etxepare Euskal Institutuak berak munduko unibertsitateetan sustatzen dituen euskara eta euskal kultura klaseetan ere. Besta, elgarretaratze, jolas-egun, kantaldi, poema irakurketak antolatu dira aste osoan munduan ENEren ospagarri. Bizpahiru adibide aipatuko ditugu: AEBn, Idahoko Boisen, Todor Azurtzaren bertsoez bideo polit adierazgarri bat sortu dute, EEko jendeen partaidetza handiz. Alemaniako Berlinen, "Sua" deitu poesia erotiko saioa eskainiko dute hiriko areto batean, eta ondoren txokolate beroa partekatuko. Argentinako La Platan, ikasleak UNLPko Karakachoff eraikinean bilduko dira, eta Zoom bidezko solasaldi bat ukanen dute Maizpide Euskaltegiko Jon Urdangarinekin. Online edo zuzenean har daiteke parte. Ondotik, topa eginen dute euskararen eta euskaldunen geroaren alde, Zoom lokar...

Irakurri segida

3619. zbk

Gure Hitza | 2021/12/02

Euskaraz mintza, euskara irakur, euskaraz idatz

Peio Jorajuria

Ostiral huntan ospatuko da euskararen nazioarteko eguna. 1949an, Eusko Ikaskuntzak zuen erabaki egun horren ospatzea, Xabierreko Frantziskoren besta egunean, hots abenduaren 3an, euskal hizkuntzaren unibertsaltasuna goratik jakinarazteko. Geroztik urte oroz errepikatzen da egun hori. Gainera, Eusko Jaurlaritzak eta Euskaltzaindiak 1995ean ofizialdu zuten egun hori, indar oraino handiagoa eman nahiz.

“Euskararen eguna hainbeste urtez ospatzen eta gure mintzaira xaharra beti erreka zolan!” Bai, hala da, emazteen egunaren pare, “emazteak martxoaren 8an goraipatuak baina urte guzian beti berdin gutietsiak”. Ez gaiten lotsa. Bakoitzak gure xokoan egin dezakegu euskararen aldeko urratsa, eta ttipia izanik ere, urrats guziak bat bertzeari juntatuz, euskara bizirik atxikiko dugu. Euskararen egunean bururatuko den “Euskararen urtaroak” oldar berezia em...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016