Ihintza Marguirault Arrosagaray ziburutarrak euskaldunen eta mikmaken arteko interindigenitatearen azterketari buruzko tesia egin du, 9 urteko lanaren ondotik. Iazko azaroan, Eusko Ikaskuntza-Baiona Hiria saria eskuratu du lan horrentzat. Bere ibilbideaz eta tesiaz hitz egiteko, Euskal Museoaren liburutegian elkartu gira, han ari baita dokumentalista bezala lanean.

Itzulpengintzatik antropologiara

Ihintza Marguirault Arrosagarayk ikasketa ibilbide aski berezia ukan du, hastapenean LEA (Langues Étrangères Appliquées) egiten hasi zen Pauen, itzulpengintzari zuzendua. Lizentzia eta masterreko lehen urtea bertan egin eta, urte batez Galesetara joan zen frantses irakasle laguntzaile gisa. Hortik, urte batez berriz master bat egin zuen Belgikan zuzeneko itzulpengintza egiteko, lortu ez zuena. Orduan, Pauera itzuli eta masterra bukatu zuen, itzulpengintza eta dokumentazio zientifiko eta teknikoan. Master hortan, terminologia memorioa egitea galdegina zitzaion. Kasualitatez, urte hartan ez zitzaion tematika zehatzik inposatu eta nahi zuenari buruz egiteko aukera ukan zuen. Ziburutarrak XVI. mendeko bale ihiztarien hiztegiari buruz egitea erabaki zuen. Garai hartan Albaolarekin harremanetan sartu zen eta kontaktuen harreman sarea handitu.

Bukatu eta, “diplomadunegia” zelaren aitzakiaz, ez zuen lanik aurkitu. Hori dela eta, tesia bat egitea deliberatu zuen eta horretarako zuzendaria aurkitu. 2016an Montrealera joan zen, itzulpengintza alde batera utzi, eta doktoretza hasteko antropologian, oinarririk gabe. Orotara 5 urte iragan zituen han.

Paraleloki, Kanadara joan aitzin, lana xerkatzen ari zela, Euskal Museoan ikastaro bat egin zuen itzultzaile gisara. Bertan dokumentalista baten lana deskubritu zuen, eta horren egiteko gogoa piztu zitzaion. Kanadatik itzultzean, 2025eko urtarrilean dokumentalista postua hartu zuen Euskal Museoan.

Ideia batekin hasi, beste batekin bukatu

Tesiarentzat, hastapeneko helburua euskal komunitateak eta bertako autoktonoekin denboran zehar ukan zituzten harremanak ikertzea izan zen, San Laurendi golko osoan – gibeltasunarekin, ziburutarrak irriz aitortu dauku gai hain zabala hartzea ez zela ideia ona izan –.

Proiektu hunekin hasirik, ziburutarrak Eskozia Berrian den Cape Breton islako linguista baten kontaktua zuen. Jakin behar da uharte hortan mikmak hizkuntza mintzatzen dela, eta hizkuntza hunek euskal jatorrizko hitz batzu dituela.

Beraz, Ihintza Marguirault Arrosagaray mikmak hizkuntza ikasten hasi zen eta hortik haratago, ikusi nahi ukan zuen egungo euskaran gelditzen ote diren harreman horien aztarnak.

Egun batez, euskalduna Louisburgora eramana izan zen, artxiboen ikustera. Ororen buru, bilaketen ondorioz 1.622 euskaldun aurkitu zituen. Elementu horiek ezin baztertuz, tesia horri buruz egitea erabaki zuen. Zehazkiago, XVI. eta XVIII. mendeen arteko populuen harremanak ikertu zituen, mapak eta toponimia erabilirik lurraldea marrazten eta euskaldunen presentzia zehazten saiatzeko. Besteak beste iturri kartografikoak, historikoak, arkeologikoak eta etnografikoak baliatu ditu.

Eusko Ikaskuntza-Baiona Hiria saria

Iazko azaroan, Euskal Kultura Tesi saria eskuratu zuen Ihintza Marguirault Arrosagarayk, euskaldunen eta mikmaken arteko interindigenitatearen azterketari buruz egin duen tesiarentzat.

Eusko Ikaskuntzak beka bat eman zion jadaneko ziburutarrari 2023an. Biziki hunkitua agertu da 2023tik goaitatzen baitzuten sariztatu ahal izateko. Tesia idazketa prozesua biziki bakartia baita, argia lana eta egilearen gainean ematea biziki preziagarria eta hunkigarria da.