Donibane Garaziko Frantsesenia lizeoak ez du bere etxalderik. Laborantza ikasteko, inguruko laborariengana joaten dira ikasleak. Etxe batetik bestera, kabalak hazteko, lana antolatzeko eta mozkinak saltzeko molde desberdinak ezagutzen dituzte. Frantxoa Tambourin ikastetxeko presidentearen ustez, hortan da etxalde bat baino gehiago ezagutzearen interesa: gazteak, plantatzeko tenorea helduko zaiolarik, bere hautua egiteko alderagailuak ukanen ditu. Frantseseneko ikasle ohi eta CNEAP sareko lehendakariordeak laborantza irakaskuntza pribatuaren 2026-2031ko egitasmoa aurkeztu dio Herriari.

Tambourinek gazterik bazekien Baigorriko sortetxean plantatu nahi zuela. Frantsesenian ikasketak bururatu eta etxera itzuli zen. Etxaldetik bizi ahal izateko, etxeko ardien esnearekin gasna egiten hasi zen. Geroztik, bide horri segida eman diote bi semeek, biak etxean plantatu baitira. Aitak, berriz, etxeko lanaz gain, beste ekoizleekin jardun du Idoki sailean, eta ikasle gisa ezagutu zuen lizeoko administrazio kontseiluan ere sartua da.

Ikasle bakoitzak badu norengana jo

Gazte guziek ez dute Tambourinek zuen xede argia lizeoko atea lehen aldiz pasatzen dutelarik. Batzuk laborantzak erakartzen ditu, baina ez dakite oraino zer ofiziotan ari nahi duten. “Faisons pousser l’avenir” lelopean, bakoitzari bere bidea egiten laguntzea ezarri du CNEAPek ondoko bost urteetako lehentasunen artean, hezkuntza eta programak baliatuz.

Frantsesenian, ikasle bakoitzak badu bere tutorea. Gazte baten jokamoldea aldatu dela ohartzen bada, harekin solastatzeko eta zer gertatzen zaion ulertzeko parada du. Zailtasuna ikasgelan ager daiteke, baina sorburua beste nonbait ukan, etxean adibidez. Tambourinek barnetegia ere aipatu du. Astea etxetik urrun iragaiten duen gaztearentzat, eskolak bezainbat kondatzen ahal du kurtsoak bururatu ondoan aurkitzen duen bizi giroak. Lizeo batean ikasleak laguntzeko asmatu moldeak besteetako irakasleen esku ezarri nahi ditu sareak. Familiei ere hobeki ezagutarazi nahi die zer heziketa eskaintzen duen ikastetxe bakoitzak.

Zer irakatsi hemen, eta zein hizkuntzatan?

Frantses Estatu mailan finkatu programetan bada tokiko beharrei egokitzeko tartea. Frantseseneko irakasleek, inguruko etxaldeekin egin hitzarmenei esker, Garazi-Baigorriko laborantzatik beretik badute zer ekar ikasgaira. Etxean gasna egin eta saltzen duen laborariarengana joanez, adibidez, gazteak ikus dezake zer lan gehitzen den ardien jezteaz harago. Eta badira ofizioari lotu nahi zaizkion gazteak: Tambourinek azpimarratu duenez, duela bi urtez geroztik, Frantseseneko laborantza formakuntzan mutiko bezainbat neska sartzen da.

Formakuntza berri bat irekitzea, haatik, ez da lizeo baten esku bakarrik. Tambourinek azaldu duenez, ministerioak baliabide gehiagorik ematen ez duelarik, sail bat irekitzeko beste bat hetsi behar izaten da, edo auzoko lizeo batekin adostu nork zer eskain dezakeen. Horra zertarako baliatu nahi duen CNEAPek lizeoen arteko elkarlana: eskualdeko beharrak elkarrekin aztertzeko, gastu batzuk partekatzeko eta diru zailtasunetan den ikastetxeari eskua luzatzeko.

Ipar Euskal Herrian, euskarak ere badu bere lekua gogoeta horretan. Hiru lizeok esperimentazio bati ekin diote, eta kurtso batzuk euskaraz ematen dituzte jadanik. Tambourinek ondoko urteetarako agertu duen nahia da gazteek beren ofizioa ikastean gero eta gai gehiago euskaraz lantzeko parada ukan dezaten.