Hizkuntzen Europako Eguna kari, hizkuntza gutituen geroa eztabaida politikoaren erdigunera ekarri nahi izan du “Pour que vivent nos langues” elkarteak. Larunbatean, irailaren 26an, Paris ondoko Villers-Cotterêtsen aurkeztu du 2027ko presidentetzarako hautagaiak interpelatzeko kanpaina. Euskal Konfederazioa partaide duen elkarteak hizkuntza horiek bizirik irauteko eskubideak eta baliabideak aldarrikatzen ditu.

Villers-Cotterêtsen sinatu zuen Frantzisko I.ak, 1539an, administrazio eta justiziako agirietan frantsesaren erabilera ezarri zuen ordenantza. Frantses Hizkuntzaren Nazioarteko Hiria ere han dago gaur egun. Toki horretatik, hizkuntza gutituek egungo gizartearen alor guzietan lekua izan behar dutela aldarrikatu dute.

Sébastien Castet Euskal Konfederazioko kideak azaldu duenez, lurraldeen egoerak desberdinak izan arren, kezka bera partekatzen dute: “hizkuntza horien erabilera eta transmisioa ahultzen ari dira”. Tokian tokiko lanak mugak ditu, lege-koadroa Parisen erabakitzen baita. Horregatik elkartu dira, hizkuntza politika eraginkorragoak ahalbidetuko dituen aldaketa elkarrekin bultzatzeko.

Hautagaiei bi engaiamendu eskatuko dizkiete: Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua aldatzea eta hizkuntza lege orokor bat onartzea. Irakaskuntzaz eta kulturaz gain, administrazioa, justizia eta arlo sozioekonomikoa ere hartuko lituzkeen babesa nahi dute. Casteten iritziz, orain arteko aitzinamenduek ez dute aski segurtasun juridiko ematen hizkuntza gutituak eguneroko bizitzan erabiltzeko.

Euskarak ere muga berak

Kezka horrek bete-betean ukitzen du euskara. Ipar Euskal Herrian, inkesta soziolinguistikoek euskaldunen proportzioaren eta erabileraren ahultzea erakusten dute. Horri gehitzen zaizkio euskararen aldeko erabakien kontrako prefeten helegiteak. Castetek ez ditu prefeta baten edo bertzearen jarrera hustzat hartzen: Frantziako Gobernuak hizkuntza gutituekiko daraman politikaren isla ikusten du horietan, eta politika hori gogortzen ari dela dio.

Alabaina, euskararekiko atxikimendua badela azpimarratu du. Ikastoletan, sare elebidunean, gau eskoletan eta euskarazko aisialdian dagoen eskaerak hori erakusten du. Herritarrek euskara ikasi, transmititu eta erabili nahi dute, baina nahi horrek ez du erantzun aski jasotzen politika publikoetan. Casteten ustez, desoreka horrek agerian uzten du euskararen aldeko borondateari lege-babesa eta baliabideak gehitzeko beharra.

Atxikimendua indar bilakatzeko

Diagnostiko horretatik abiatuta, Euskal Konfederazioak bere jarduera aztertu du Norabide berriak gogoetaren bidez. Koofizialtasunaren aldarrikapenari bultzada eman eta erabaki politikoetan gehiago eragin nahi du. Azaroaren 21ean Baionan antolatu duen manifestaldia bide horren urrats nagusia izanen da, “Euskararen garaia da!” lelopean.

Hizkuntza gutituekin partekatutako bi aldarrikapenei Ipar Euskal Herriko behar zehatzak gehituko dizkiete: euskararen aldeko hizkuntza politikak garatzeko baliabide gehiago eskatuko dituzte. Larunbateko ekimenak Estatu mailan irekitako eztabaidari herritarren indarra gehitu nahi diote horrela Baionako karriketan.

Deia euskaraz mintzo direnei eta euskarari atxikiak diren guziei zuzentzen zaie. Norbanakoen eta elkarteen babesa biltzen ari dira manifestu baten inguruan. Casteten ustez, mobilizazioak ez du bukaera izan behar, erabaki politikoetan eragiten segitzeko abiapuntua baizik: euskararekiko atxikimendua eskubide eta neurri zehatz bihurtzea dute helburu.