Han eta Hemen | 2019ko Otsailaren 07a

2019ko urtea: nazioarteko tokiko hizkuntzen urtea

2019ko%20urtea:%20nazioarteko%20tokiko%20hizkuntzen%20urtea

Populu guziek beren hizkuntza badute eguneroko bizian, komunikazio arloan erabiltzen dena, herri baten nortasuna eta kulturari atxikia… sozial integratzailea dena. Hizkuntzen bidez pertsona bakoitzak parte hartzen du bere historien, memorioan, ohidurak atxikitzen direla. ONUk dio hizkuntza guziak beharrezkoak direla Giza Eskubideen babesteko, bake iraunkor baten garatzeko, kultur aniztasunak zaintzen dituelako. Hau dela eta, ohartzen dira munduan zehar tokiko hizkuntza anitz desagertzen ari direla, deiadar egoera batean girela adieraziz. Tokiko hizkuntza horiek faktore inportantak direla eta, kondutan hartu beharrekoak, bereziki hezkuntza, teknologia eta zientifiko alorretan. Horrez gain ONUren azalpenetan hizkuntzen garrantzia lotua da ere adierazpen askatasunari bai eta jendarteratzeko ahala emanez. Hizkuntzen galtzeak direla eta, mehatxu horren aitzinean ONUren Estatu Batuen biltzar nagusiak adostu du 2019ko urtea Tokiko Hizkuntzen Nazioarteko urtea izanen dela. Hau dela eta, gertakari anitz antolatuko dituzte, munduko aditu batzuk hitza hartuko dutelarik, ekimen horietan UNESCO ere partaide izanen da. Pentsatzekoa da euskara ere hizkuntza gutituenetan sartua izanez, aipatua izan dela. Joan den astelehenean, urtarrilaren 28an, Parisen egina izan da abiatze ofiziala, egia erran hedabide handi horietan ez dena aipatua izan!

Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

Han eta Hemen | 2019/02/07

Salbatoreko Kaperako ganderailua ebatsia

Salbatoreko%20Kaperako%20ganderailua%20ebatsia

2018ko abenduan gertatu da, Iratiko Salbatoreko kaperako atea bortxatua izan da eta ebatsi dute aldare ondoan zen ganderailu handia. Mendibeko Herriko Etxeak pleinta pausatua du, mementoan berririk ez dute. Segur dena ganderailu hori ordezkatuko dutela, Sebastien Ihidoy herriko auzapezak erran daukunaz, ari dira ikusten nolako ganderailu mota egin beharko duten. XIX. mende hondarrean, Jean-François Cerquand historialari idazleak lanketa batzuk egin zituen Salbatoreko ganderailuaz, Jean Barbier apezak urte batzuk berantago erabili zituenak. Berrikitan Michel Arotze xuberotar kantariak grabatu du Salbatore gora da kantu herrikoia. Jean Oxoby-Indart Behorlegiko apez egon zenak, 1727an obra handiak egin zituen kaperaren berritzeko. Bere izena agertzen dela mendebaleko ate gainean. Anitz idatzi badira kapera horri buruz errituak eta leiendak aipagai direlarik. Orain ere, urtean behin Iratiko Salbatoreko Kaperan, primaderan beila egiten da, Hergarai ibarreko jendea eta urrunetik ere etor...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

Irakurleak mintzo : Euskararen gibelatzea (eta II)

(PATXI SAEZ BELOKI soziolinguista eta Euskaltzaindiko Sustapen batzordeko kidea).

1914an, Lehen Mundu Gerra piztu zenean, Ipar Euskal Herriko baserriak —Lapurdi, Baxenabarre eta Zuberokoak— hustu egin ziren gaztejendez. Lau urte iraun zuen gerra luze eta odoltsu hartara joan ziren gazte euskaldunak frantsestuta itzuli ziren lubakietatik, Frantziaren aldeko herritartasun atxikimenduz beterik. Borrokaren lehen lerroan ziren euskaldun anitz frantsesa ez jakiteagatik hil ziren, aginduak ez ulertzeagatik. Kantuak dioen bezala, "Euskara baizik ez zekiten haiek, morts pour la patrie". Armak hartzera deitutako euskaldun frankok gerra latz hartan euskara soilik jakitea trabarako eta kalterako zutela iritzi zioten eta, horregatik, frantsestu egin ziren. Frantziaren alde borrokatzeak herritartasun lokarri sendoak sortu zituen euskaldun anitzengan. Eskolak eta armadak funtsezko funtzioa izan zuten frantses nazioaren sorkuntzan, nazio kontzientzia horren errotzean. Eta Euskal Herrian ere eragina izan zuten. Gerrek on guztia eraman eta txar guztia ekartzen dute. Hala, best...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

HATOR GUREKIN...

G.L. 18-12-20

Hator, ator horiekin,

Bai hator gurekin!

Ez, ez dugu nahi,

Aberatsen

Zerbitzuko den

Errepublikarik! (bis)

Zuzentasuna, askatasuna,

Bai eta nola ez Maitasuna!

Jendarteak behar dituena,

Bizitzekotan Elkartasuna,

Halaber ere Alaitasuna!

Bai Frantzian, bai Euskal Herrian,

Macron gisakoak nola jasan?

Elkarrekin karrikara joan

Ta ator horiekin egin lan,

Gogoa atxikiz beti alhan!

Oi herritarren demokrazia,

Hor dago ere gaurko auzia:

Herri bozen errespetatzia,

Baia, eza ta abstenitzia,

Kondutan har emaitza guzia!

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

Kanboko lur eremu batek kalapitak sortzen

Larunbatean hautetsiak E. Elkargoko bilkuran
Larunbatean%20hautetsiak%20E.%20Elkargoko%20bilkuran

Joan den larunbatean Euskal Elkargoko bilkura orokorra zen Baionako unibertsitatean, bilkura hasi aitzin elgarretaratze deia egina zuten Lurzaindiak, ELB sindikatuak eta “Nahi Dugun Herria” Kanboko oposizioko hautetsiek. Kanboko proiektuaren kontra diren egiturek salatu dute, laborantzarako diren hamar bat hektarako lur horiek desbideratuak direla eraikin batzuen egiteko. Lurzaindiak dio, laborantzako lurrak %21ez murriztu direla 2000 eta 2010 urte artean. Hortarako segituko dute mobilizatzen, Kanbon laborariek baliatzen duten 10 hektara horiek galtze handi bat izanen dela zioten, gehituz “betirako galduak izanen direla”. Euskal Elkargoko bilkuran, besteak beste, aipagaietan zen Kanbon Marienia ondoan den etxe eraikitzeko lur saltze eremu hori, bozkatua izan dena. Proiektu horren segitzearen alde bozkatu dute hautetsien gehiengo handi batek: 136 alde, 23 kontra eta 35ek ez dute parte hartu bozkan. Michel Etchebest, Mauleko auzapezak eta Euskal Elkargoko laborantza arloko pre...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

Epeldoren xokoa : Eztaezda handia

Epelondo

Ez duzue sinetsiko baina sartu naiz Macron presidente narzizikoak, horiz jantziek piztu suak jabaltzeko ireki duen debadioaren ziber-gunean eta bizirik atera ere. Sano eta salbu, sanotasunarekiko dudak ditudan arren. Iruditu zait, prozesuaren buruan, lau ataletan banatu galderei erantzunez, manipulatua izan naizela, gozoki, baina manipulatua, galderek beren baitan erantzun neoliberalak gatibatzen dituztelako! Arrazoia dute, eztabaida instituzional horri mutur egitea erabaki duten txaleko horiek, berak ere manipulazio xendretan, jaun eta jabe! Trantsizio energetikoa, fiskalitatea eta gastu publikoak, demokrazia eta hiritartasuna, estatuaren eta zerbitzu publikoen antolaketa: honatx, karratuaren karratura… presidenteak jendeen arrapostuak kontuan edukiko omen ditu, baina ziur aski, bere erreformatzaile konpultsibo xedeen araberakoak baldin badira baizik ez. Jada errana du, gauza batzu ez dituela aldatuko, non ez den lobbyen alde, hala nola glifosataren aferan, edo autoen abiadura 80...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

SESKAK 50 urte

Marikita Tambourin (Ondoko astean segida.)

Hastapenak Seaskan

Aurten Seaskak 50 urte beteko ditu. Iraupen ederra, gogoan baldin badugu zein xumeki hasi zen euskararen irakaskuntza haur ttipientzat, Iparralde honetan 1969an Baionan, Argitxu Nobliaren etxean, Libe Goñirekin. Lehen urte horretako lekukoa ez izanez, beste batzuei utziko dut horren aipamena, zehaztuz urtarrilean kazeta honetan publikatuak izan diren data eta toki batzuk ez direla zuzenak, baita interneten agertzen den guzia ez dela fidagarria. Hoberena da garai hori bizi izan dutenei galdegitea eta egiazko artxiboak kontsultatzea. Lekukotasun hau ematen dut ditudan dokumentuen eta oroitzapenen arabera. Nire jakilegoa 1970eko udaberrian hasiko dut, orduan eskatu baizidaten andereño izan nahi nuenez. Ez nakien zer erran nahi zuen hitz horrek, ezta zer zen ikastola bat, hemen zegoen bakarra arras konfidentziala baitzen. Ordurako lekuz aldatua zen ikastola eta Arrangoitzera joan nintzen, Libek nola irakasten zuen ikusteko. Haurrekin egiten zuen lanaz gus...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

Haziak Mintzo : Euskara maite dugu

Haltsuko CM1 ikasleak, Maurice Harriet eskolakoak.

Haziak%20Mintzo%20:%20Euskara%20maite%20dugu

Azaroan eta abenduan Euskaraldia ginuen. Otsailaren 9an ate idekiak ditugu Euskal Haziakeko

eskoletan eta kolegioetan.

11 egun euskaraz, hameka arrazoin ditugu euskara ikasteko eta maitatzeko: Amatxi, Aitatxi edo kusinekin elekatzeko, eskolan ikasteko, erakaslearekin mintzatzeko, beste euskaldunak mintzatzen direlarik heiekin aritzeko, istoriak eta ipuinak kondatzeko, irratia edo telebista ulertzeko, musika eta bertsuak kantatzeko, liburuen irakurtzeko eta idazteko (adibidez: Haziak Idazle).

Behar dugu euskaraz mintzatu, ez baigira frantsesez mintzatzen bakarrik. Gure eskolan, etxean ere edo karrikan, euskaraz ari gira.

Zatozte gure eskolarat otsailaren 9an: hau dena kondatuko dauzuegu...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

Haziak loratzen : Badator 21. korrika

Donibane-Ziburuko AEKko Kurkuilo berriak

Haziak%20loratzen%20:%20Badator%2021.%20korrika

Sartu gara orain dela gutxi 2019. urtean. Bi urtetatik behin entzuten dugu Korrika joka. Orain dela urte batzuk, "Klika" eginez, gure neuronek bultzatu gintuzten urrats hori ematera: arrazoi desberdinengatik nahi genuen euskara ikasi. Geroztik, AEKko gela batean biltzen gara astean bietan, hilabetez hilabete, urratsez urrats, ikasi nahian. Euskaraldiarekin, joan den azaroan, hiztunek eta ikasleok ukan genuen aukera ohidurak apurtzeko eta euskararekiko hautua egin genuen. Ea segitzen dugun denok gure engaiamenduetan eta korrikarekin apirilean beste asko juntatzen zaizkigun gure hizkuntza indartzeko irrikan. Erreza da, bakarrik "klika" egin behar da, borondate asko eta zer poza! Beraz, denok, prest izan behar gara baldintza hoberenetan eramateko 21. korrika, apirilaren 4etik 14ra, Garesetik Gazteizera.

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/07

Itsas bazterretik : Rap moduan atabal gunean 4.endako!!

Piarres Larzabal ikastetxea

Itsas%20bazterretik%20:%20Rap%20moduan%20atabal%20gunean%204.endako!!

Urtarrilaren 29an, astearte arratsaldez, kolegioko 4.eko ikasleak komitatuak izan dira Miarritzeko Atabalera "Boombap" kontzertura, Da Titcha raperoak animaturik! Hau ohorea! Ailegatu direlarik, Gilen artistaren margolanen erakusketa ikusteko aukera ukan dute. Ondotik, komitatuak ziren beste kolegio eta lizeoko ikasleak bezala, kontzertu gelara sartu dira eta bertan, Rennes-eko Da Titcha, ingeles erakasle ohiarekin topatu dira! Bere saio denboran, ikasleek, raparen historia eta jatorria, rap eta hip hop-en desberdintasuna ikasi dute, bere kantuak entzun dituzte eta harekin parte hartu, rap-ari buruzko hiztegia deskubritu eta ikasi dute (beat-a, flow-a...), erritmoa landu.... biziki ludikoa izan den manerari esker: hitz hartzeak, irudiak, bideoak, zuzenezko musika eta erritmoa, dantza.... Bi ikaslek pribilegio bat ukan zuten ere bai: Da Titchak haien izena eskatu ondoren, kantu bat eskaini zien bertsu'rap moduan! Kontzertu orijinala zinez! Saioaren bukaeran, ikasleak eta Da Titcharen...

Irakurri segida

Han eta Hemen | 2019/02/06

Etxecopar ikastetxearen ate idekitzeak

Etxecopar%20ikastetxearen%20ate%20idekitzeak

Donapaleuko Etxekopar ikastetxeak, Euskal-Haziak elkartearen partaidetzarekin, gomitatzen zaituzte otsailaren 9an, antolatuko dituen ate idekitzeetarat, (09:00-13:00). Goizalde osoan, erakasleekin hitzegiten ahalko duzue, eta ikasleek proposatuko dauzueten egoitzaren bisita gidatuari esker, kolegioak proposatzen dituen sail ezberdinak deskubritzen ahalko dituzue. Zure haurrak euskara azkartu eta hobetu nahi badu, ikastetxeak sail elebiduna eskaintzen du ikasleei 6.etik 3. arte baita aktibitate eta ateraldi pedagogikoak ere. Jakin mina ez baita beti itsusia, zatozte saldo handian otsailaren 9an, Etxekopar ikastetxearen ate idekitzeetarat! Memento goxoa eta ezohikoa pasatuko baituzue!! Segur!

Irakurri segida

3485. zbk

Jendea aberasten da ongia eginez

Mahomet

Gure Hitza | 2019/02/07

Santibate

Janbattitt Dirassar

Santibate hitz hori ez dute arrotza ukaiten ahal gure ihauterietako berri guti aski bederen badakiten guziek. Garazi alde hortan bereziki. Ihauteriak ekartzen du Santibate lehenik eta Libertimendua ondotik. Lehena neguaren despeitzeko bezala, nahiz negua berantxago ere izaiten ahal den oraino. Santibate dena zirtzilkeria beraz, zirtzilak errege izanki alabainan... Bigarrena, Libertimendua, udaberriaren agurtzeko bezala edo bederen erakusteko berantetsia dugula... Besta airos eta koloretsua... Egia erran, zirtzilkeria gutiagorekin bada ere, Santibate ospatzen ahal da nun nahi, izen hortako kantua entzunaraziz. Etxez etxe eske ibiliz berdin. Eskelariak Santibatek igortzen zituen xingarketa. Kantuak dion bezala, "ez zabiltzan ederrez ez eta ere beharrez, gostuma xaharraren ustez errreproxu beldurrez". Lehen ere, eske zabiltzanak mozorrotuak izaiten ziren, untsalaz nehork ez ezagutzeko gisan... Etxeko anderearentzat bazituzten konplimendu pollitak, bere bihotz ona erakusten bazuen, eras...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016