Kostaldean | 2020eko Urriaren 29a

Donibane Lohizune eta Ziburuko euskal-idazleak

Euskaltzainak Arantzazun 1972an, xutik direnetan, ezkerretik hasiz, bigarrena da Iratzeder bere ondoan duela Jean Haritschelhar
Euskaltzainak%20Arantzazun%201972an_%20xutik%20direnetan_%20ezkerretik%20hasiz_%20bigarrena%20da%20Iratzeder%20bere%20ondoan%20duela%20Jean%20Haritschelhar

Joan den apirilean, Kostaldeansail huntan berean, aipatuginuen Xabier Diharce beneditanoedo beneditar apeza,euskaltzain argia, euskal idazlearraroa, ardura

Iratzeder deitzenginuena, berak hartu izenordeabaliatuz, eta DonibaneLohizunen sortua zena. Aipatuginuen oroitarazteko aurtenukanen zituela ehun urte,1920an sortua baitzen, urtarrilaren4an. Mendeburu horiez da biziki ospatu, aurtengogiroa ere gisa hartakoa baita.Bainan gure artean Iratzederezda segur ahantzia. Haren lanakbeti baliatzen dira hor gaindi.Begiraleak elkarteko literaturabatzordeak berriz plazaratua duharen liburu pollitenetarikbatto,"Pindar eta lanho", 1947anagertua zena. Dela Otoizlarisailean, dela bestalde, zonbatez du idatzi Iratzeder zenak!Ezin ederkiago kondatuz erebesteak beste nolako beilaegin zuen Palestinan gaindi.1962an sartua zen Euskaltzaindian.Lecuona saria ardietsia1994an eta urte berean Sarakoeuskal idazleen Biltzarrak erekar berarekin ohoratua Egun,hortan utzikodugu Iratzeder,haren sortzeko mendeburuabeti gogoan.Iratzeder hortan utziko bainanbeste euskal idazle zonbaitenaipatzeko.

Zerrenda luzea

Duela hogoita-hamar bat urtePiarres Charriton hazpandareuskaltzainak gaitzeko ikerketaakulatu zuen DonibaneLohizune eta Ziburuko euskalidazleetaz. Handik zonbaiturteren buruan, Daniela Albizuurruñarrak eta Elena Touyarouikerle erneak lan hori baliatuzuten idazle horiek aipatzeko,burutik buru euskaraz, Ekainak,Donibane Lohizune zuela gainagusi, plazaratu zuen bigarrenliburuan (1994).

Zerrenda luzea da idazle horiena,frango hor berean sortuaketa beste frango hor egonak etahorkotuak. Zerrenda bat orainogehiago aberasten dena Axularidazle handia ere hor nunbaitsartuz, Sararat erretor joan aitzinDonibanen egon zela bikarieta Saratik ere jiten zela Ziburukokomentu xaharrerat, horbiltzen baitziren denbora hartakoeuskaltzale asko, gehienakapezak.

Zerrenda luze hortan badiranahitez toki handi bat hartzendutenak. Lehenetarik hor dagoJoanes Etcheberri ziburutarapeza, teologia saileko doktoreekarria. Zernahi eliza-kantumoldatu zuen, besteak beste"Oi Eguberri gaua", oraino erefrangotan xaramelatzen denagure elizetan. Bi liburu aipagarriplazaratu zituen, Bordelenagertu zirenak, "Manuel devotionezcoa" (1627) eta "Eliçaraerabilceco liburua" (1636) bientzatatxikitzen dugula denborahartako idazkera. Bestalde,biziki ausart eta erne zabilan erearrantzarenmundu hortan.Mende berean hor da Bernardde Gasteluçar ziburutar jesuita;biziki olerkari fina. Bertsutanezarri zituen Elizaren erakaspenak,liburua Pauen agertu zenbera han bizi baitzen (1686).Hor dira ere beste zazpi edozortzi euskal idazle, arras lanpollitak eskaini zituztenak. Halanola Pedro Dargaignarats Ziburunbikari egon zena eta bestaldegaitzeko fama bazuenapredikari bezala.

Chourio eta beste

Ondoko mendean ere idazleizen frango agertzen da. Aipagarrienetarikorobat, MichelChourio, sortzez azkaindarra,Donibanen erretor egon zen.Plazaratu zuen "Jesus KristorenImitazionea" delakoareneuskarazko itzulpen aberatsbat, arrakastaederra ukanzuena. Bestelan parrasta batere agertu zen,idazle ezagutuenakJoanesH a r a n e d e r,Alexandre Mihura,Jean Robineta BernardLarreguy. Azkenhunen obranagusia TestamenduZaharrazeta TestamenduBerriaz izan zen, liburubat luzaz famatua izana (1777).Zernahi gisaz, liburu gehienekerlisionea eta Eliza zituzten hunkitzen.Bai eta laudatzen.


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

Kostaldean | 2020/10/29

Peningarri!

Donibane Lohizunen ere elgarretaratzekartsu bat izan da, Parisekoaldean gertatu izigarrikeriasalatuz, nola txetxeniar gaztebatek hil duen ganibet ukaldikaerakasle bat, Samuel Paty, geroztikFrantzia guzian omenduaizan dena. Ehun bat lagun bildudira Herriko Etxearen aitzinean,denen aitzinean Jean-FrançoisIrigoyen auzapeza, kartsukimintzatu dena, denak deituzbildutasunean egoiterat, delakosalbaikeria zoin higuingarriaden azpimarratuz. Bat-batean,mutiko gazte bat hurbildu zaio,dena jestu eta ziminokeria, trufakabezala, han berean atxilotuaizan dena. Gertakari hitsaeta peningarria hori ere.


Irakurri segida

Kostaldean | 2020/10/29

Barbara

Hola deitu dute joan den eguneangure Kostaldea ere zafratuduen galerna. Sokoan, haizeak ufatzen zuela azkarki, bulta batezorenean 132 kilometroko hixtuan!Denen buru, ez da haatik hanbatekomakurrik izan. Zonbait teilatuguti aski harrotuak, arbola askofundituak, besterik ez. Nehork ezbaitu min hartu, hori bera ez daguti, holakoetan denak ikaran ibilki-eta.


Irakurri segida

Kostaldean | 2020/10/29

Jarri behar

Denetan solasgai, eta nola ezalabainan, izurritearengatik berrizhartu erabakiak. Etsi bat hartu behardugula, anitzek ez dute besterikerraiten bainan edantegienalde bat zerratze hori ez ote densoberakina hori da usu entzutenden arrangura handiena.


Irakurri segida

Kostaldean | 2020/10/29

Sozial-maileko bizitegi gehiago

Samuel Paty gogoan, Kotte Ecenarro auzapezarekin

Hendaian, herriko kontseilua bilduda joan den egunean eta bilkurahasi aitzin, jende asko partaide omendua izan da SamuelPaty erakasle zena, bizia galduduena denek dakigun moldeizigarrian. Bilkuran berean, herriakerabaki du bi etxeren erosteabaliatuko direnak sozialmailekobizitegi andana batenegiteko. Serorak egonak etxehorietarik batean, jaz joanak.Hor jartzekoa ere da zerbitzuberezi bat, elbarritu askorenlaguntzaile. Beste etxea ere,Passicot karrikan dena, arrastoki egokian izanki. Beste erabakibat, elkartasunez hartua,mila euroko laguntza berezi batNizako eskualdean ikaragarrikoeguraldi txarrak funditu herrientzat.Laguntza baliosa bainaneskasegia haatik gehiengoanez direnen arabera.


Irakurri segida

3566. zbk

Gure Hitza | 2020/10/29

Libertitatea ez da emaiten baina hartzen!

Menane Oxandabaratz

Erranaldi horren inguruan balitzateke egunoso baten gogoeta! Alta azken egun hauetakogertakari batzuk burura ekarri dautategaldera hau, noiz hasten da bakoitzarenlibertatea, bestea kaltetu gabe?

Libertitatea ez da emaiten baina hartzenda? Gaurko egoeran, erranaldi hori aproposaden ez naiz segur, osagarri neurriakemeki emeki zorrozten ari direla eta.Funtsean lagunarteko edo(ta) familietakoelkarretaratzetan,artetan eztabaida biziaksortzen ditu. Zenbaitzuentzat neurri horiekgehikeriak direla salatuz, beste batzuenganikbeharrezkoak direla izurritearen desagerrarazteko.Nork du egia? Ez dauzuet nikerantzunen!

Segur dena, bakoitzak bere ohidurak aldatubehar izan dituela, joan den asteburukoetxeratze aginduak, hozka batez gure ibiltzekomoduak mugatuz eta gure askatasunparte bat ttipituz.

Eskualde gehienetan goizik etxeratua izanbeharrak, sozial loturak ez ote dira emekiemeki...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016