Orotarik | 2021eko Otsailaren 18a

Zendu euskaltzainak omenduak

Xipri Arbelbide, Euskaltzaindian Piarres Andiazabal omentzen

Zendu%20euskaltzainak%20omenduak

Azken bi urteetan zendu diren bost euskaltzain, Euskaltzaindiak omendu ditu, hauek dira: Juan Antonio Letamendia, Jan-Battitt Etxarren, Angel Ibisate, Piarres Andiazabal eta Joan Mari Torrealdai. Xipri Arbelbide, ohorezko euskaltzainak Piarres Andiazabal (Urruña, 1923-2020) apez eta itzultzailearen biografia aipatu du. Hemen irakurgai, ondoko astean Janbattitt Dirassar-ek JanBattitt Etxarren-i buruz egina agertuko dugu. Piarres Andiazabal

1923an Urruñan sortua,97 urtetan joan zaiku PiarresAndiazabal apeza. 1947anapeztua, lehenik Hazparneratjoan zen eta gero Uztaritzekoseminariorat, Piarres Lafitteeta Etienne Salaberri apez euskaltzaleenkonpainian.Hortikseminariohandirat, gero katedralekokalonje, bizia bururatzekoapez xaharren etxean.Han hil zen 2020an. Hori biziofiziala, bainan hezur horieninguruan nolako ginarria!

1939-1945eko gerlatiklanda hasi zen Elizaren iraultza,Batikanoko kontzilioarekin.Izan ziren apez langileaketa horietan lehenetarik, PiarresAndiazabal beste hogeitahamar bat euskaldunekin.Bainan izan zen bereziki liturgia,latinetik tokiko mintzairetaratpasatzea.

Lehenik bezperak euskarazkantatzen hasi ziren Mugerren,moda berria barnealderatzabaltzen zela sua lastoanbezala. Oraino ere gelditzendira “Igandetako bezperak”liburuxka gorri haietarik, deusikustekorik ez baitute beste liburugorri famatu batekin.

Mezarentzat beharziren itzulpenak egin, ez baitzenlan txarra: 2.300 orrialdeirakurgaientzat, 800 bat aldarekoliburuarentzat. Lanarilotu ziren Beloken Iratzedereta Martzel Etxehandiren inguruan.Artetik erraiteko, MartzelEtxehandiri zor diogu Bibliaosoaren itzulpena, DuvoisinKapitainak 18. mendean eginzuenetik lehena. Uztaritzekotaldearen arima izan zen PiarresAndiazabal. Denak elgarretaratzenziren Beloken astelehenguziez, bakotxak berealde egin lana orraztatzeko.Eppherre, Ithurry eta Indartekemaiten zioten zuberotar kolorea.Narbaitzek egiten zueladenen lotura.

Othoizlari, berenadiskideentzat sortu aldizkaria,liturgia eta Elizaren aroberriaren zerbitzuko emanzuten fraideek, astean orrialdebat euskaraz ez ardietsirikapezpikutegikoan. Itzulpenak,othoizlariren gehigarri bezalaagertu ziren 1964ko martxotikharat. Fresak Belokeren gain.Orduan hasi ginen irakurgaiakeuskaraz entzuten.

Gipuzkoan eta Bizkaianberen itzulpenak eginzituzten bai eta... Venezuelan.Zuberotarrarekin bost itzulpeneuskaraz! Vatikanotik jinzen manua, mintzaira bakotxakitzulpen bat baizik ez zuelabehar! Dena berriz haste.Oraikoan, Ipar eta Hegoaldeelgarrekin ari izan ziren. Andiazabalzen harat joaiten.Irakurgaientzat batasun laxobat izan zen, gaineratikoentzatitzulpen bakarra, ñabardurazenbait gora behera. Gure Aitaosoki berdina. Euskaltzaindiaeuskara batuaz mintzatzenhasia baizik ez zelarik. Vatikano,ohorezko euskaltzainizendatu behar liteke. Azkenohar bat. Euskal Herri ttipi hauprest zen... Frantzia handiabaino lehen.

Piarres-i zor diogu erenehork ez daki zenbat edizioeta zenbat dozena mila aletanzabaldua izan den igandetanElizan, 198 orrialdetako liburua,mezako otoitz eta kantikekin.

Orduan hasi ziren erelaikoak aitzin hartarat igaitenirakurtzeko. Ontsa gostarikzenbaiti: ikusi ditugu zenbait,zangoak daldaran! Irakurlehorien formatzeko sortu zituenmeza hizlarien ikastaldiak.

Loiolan antolatu baitzirenGogoeta Asteak, sortzaileeta animatzaileetarikizan zen. 1990etik 2011raEuskal Telebistako mezen arduradun.Lapurdi Irratia sortuzelarik aste guziz kronikabat segurtatu zuen. Gaineratapezpikuen gutunen itzulpenakegiten zituen. Eta zenbatartikulu, bereziki Herrian!

Elizako mundutik kanpoere ari izan da: 1963koazarotik 1964ko uztailerainoEuskal Idazkaritzan bildu baitzirenBaionan, Euskara batuariburuz, Arantzazun eginenzen biltzarrari prestatzeko, Andiazabalhan zen, Jean HiriartUrruty, Roger Idiart apezak etaJean Louis Davantekin Iparradetiketa Telesforo Monzon,Eneko Irigarai eta Jesus SolaunHegoaldetik, denak Txillardegirengidaritzapean.Nehori emaitekotanPiarres-i zor zioten EuskaltzainOhorezko titulua.Txinako sukarra delaeta, hil delarik, hamabost batadiskide baizik ez da bilduahal izan haren inguruan: berebiziaren araberako ehorzketaisilak, ez duzue haren izenikikusiko plazaratu dituenliburuetan.

Associated Pressberri agentziak erran duenaz,aingeruen ostea handiagoabaizik ez zen zeruetako ongietorrian.Eliza jorratzea hainbestelaket zaioten horiek (zenbatetan erdaraz!) ohartu otedira, euskara batuari beharduen tornuia eman dion lehena,Eliza izan dela aldi batgehiago, Bernat Etxeparerenondotik.


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

Orotarik | 2021/02/18

Agro-oihangintza udaberriaren zain

Agro-oihangintza%20udaberriaren%20zain

Euskal Herriko LaborantzaGanbarak 2 egunaldi antolatzenditu fruitudunen xedarratzeeta abar mozteaz.

Gaztainondo oihana berreskuratueta arraberritu xedarratze:otsailaren 19an, ostirala(9:00-17:00), Urepelen, ezkerparetaren ondoan. StéphanVan Der Linden-ek animatukodu ikastaldia, Cevennes lurraldekoarbolazaina, gaztainondoenberritzean berezituada. Goiza gelan iraganen da,ondotik gaztain oihanera ateraldiaeta xedarratze erakustaldia.

Egitaraua: Gaztainaren historialaburra eta sail batenegituratzea, xedarratze motadesberdinak. Zendako etanola xedarratu? Zer da moztubehar?

Bakotxak bere bazkaria ekarribehar du, baita bota pare batedo ibiltzeko oinetako egokiak.Egunaldia urririk da eta deneriidekia. Izen emaitea: ÉtienneJobard, 05 59 37 18 82 edo 0782 94 86 77 deituz.

Fruitudunak abarratu, agrooihangintzasistema b...

Irakurri segida

Orotarik | 2021/02/18

Euskal Herrian mugarik ez!

Lizarrietako lepoan manifestalariak bilduak
Lizarrietako%20lepoan%20manifestalariak%20bilduak

"Euskal Herrian mugarik ez!"lema pean, EHBai eta EHBildualderi politikoek deiturik200 lagunetik gora hurbildudira Sarako Lizarrietan. Aldibat gehiago salatu nahi izandute pasabideak hetsiak direla.Egoera horren salatzekopetizio bat ere plantan jarriaizan da. Sara, Urruña, Zugarramurdieta Berako auzapezakere hurbildu ziren, bai etaPernando Barrena eurodeputatua.


Irakurri segida

Orotarik | 2021/02/18

Epelondo

Epelondo

Frantzian nehork ez du aipatu Ghedalia Tazartes musikarijenialaren heriotza. 1947an Parisko XI auzunean sortua, otsailaren9an zendu zen, 73 urtetan. Jatorriz, Tesalonikako ladino judutartradizio kulturalekoa zen eta musika garaikidearen arloan, elektroiaske baten moduan funtzionatzen zuen. Disko askorik ez zuen grabatu.Gutxi agertzen zen kontzertuetan baina Euskal Herrira etorrizen, 2014an, Berako Ertz festibalean parte hartzera. Inpresio ikaragarriaegin zuela ezin uka. Musika konkretuaren eremuan egin zenezagun, revox grabagailu munstro haien bandak manipulatzen,mozten, kolatzen eta irakurtzen zituen, halako kakofonia melodikobat (hauxe oximorona!) sortuz. Ekialdeko judutar taldeen abestekoera errepikatzen eta modernizatzen loriatzen zen: Youtuben bideoederrak aurkitzen dira, nahieran.

Ahotsetik ahotsera, jakin dugu ere, Maite Axiari Ezkandraielkarteko buruak azken hatsa eman duela. Larunbatean ehortzida Ezpeletako ...

Irakurri segida

Orotarik | 2021/02/18

Euskal presoak: Euskal Herriko delegazioa

Presoen alde Biarritzen iragan zen giza katea
Presoen%20alde%20Biarritzen%20iragan%20zen%20giza%20katea

Otsailaren 11n, Eric DupontMoretti, Frantziako justizia ministroakEuskal Herriko delegaziobat Vendôme plazan errezebitudu. Euskal Herriko Bakeprozesua eta frantses estatuanpresondegiratuakdiren euskalpreso politikoak aipatzeko.Jean-René Etchegaray (Euskal Elkar- goko presidentea),VincentBru (Deputatua),Max Brisson(Senataria),Frédérique Espagnac(Senataria),MichelTubiana (GizaE s k u b i d e e nLigako presidenteohia),Michel Berhocoirigoin(BakeArtisauak) etaAnaiz Funosas-ek(Bake Bidea) osatu dute delegazioa.

Delegazioak konpontzekodiren puntuak eta laster aitzinatubehar diren dosierrakministroari aurkeztu dizkio.Problematika haueri buruzkosolasak giro lasaian iragandira eta elkarrizketa eraikitzailearisegida emaiteko engaiamenduaberretsi duela ministroakerran du. Euskal Herrianeraiki nahi den elkarbizitzarenaldaketa erabakigarriak direnheinean, delegazioak, aipatudosierren bilakaera arretazsegituko duela adieraz du.

Irakurri segida

Orotarik | 2021/02/18

Eskutitz zabala

Kasu kasu ostalariak kexu kolektiboa

Eric SPITZ Pirinio AtlantikoetakoJaun Prefetari,Sanitario krisi egoera huntaneta gure arreta guziarekin,gure arlo mundua gaztiguetenetarikda. Bestalde ostalaritzakzailtasun frango pairatzenditu administrazioarekin. Halanola diru laguntzen kudeaketan,konparazione elkartasunfuntsa, baita ere URSSAFekin,zergekin, baita ere arrandanemaileekin.

Ohargarria zauku ere loturikgabeko erabakiak gobernutikagintuak izan direnak: EuskalHerriko muga eremuen kudeaketa,sanitario protokoloengauzatzea edo zainketa zorrotzaeta berezia ukan duguna.Bururatzeko geroari buruz noratdoa gure ofizioa, ez dakigubatere. Ondoko hilabeteetanzer? Izurritea pasatuko delarikarrangurak baditugu. Zertanizanen dira ostalarien eta langileengaitasunak eta trebetasunakberriz lanean hasikogirelarik?

Hortarako presa handia badu“Kasu kasu ostalariak kexu”kolektiboak hitzordu batenukaiteko, helburua delarikgaien jorratzeaaterabideaka...

Irakurri segida

3581. zbk

Azalekoa | 2021/02/18

Maskaradarik ez… pastorala agian, bai!

AS

Maskaradarik%20eza€%20pastorala%20agian_%20bai!

Ihaute aroanmaskaradarik ez,aurten...

Covid-19 koronabirus planetakbadüke segür minikeginik bazterretan eta sailgüzietan!... Gure Eüskal Herrihontako kültüra alorrean erebere herexa gaixtoa ützirendü, zeren eta igaran urtekoüdan agitzekoa zen Pettarrekobost herriren arteko Abdelkadertrajeria ezeztatzerabehartürik izan ondoan, maskaradarikere ez beita izanenaurten, ihaute aroan pürü...Ezi, aurtenko negü-bedatseanZüberoako plazaz plazajelkitzekoakziren bi maskaradenezeztatzera behartürikizan dira, alde batetik Barkoxenplantatzekoakzirenaketa Atharratze-Sorholüze etaAloze-Ziboze-Onizegaineherrietako gazteek algarrekinemaitekoak zirenak, bestetik.Bi maskarada egitekoak zirenbai, hau ideia honak denik eznizalarik sobera segür... eüskararenegünoroztako mintzamenabeti eta gibelago ariden Züberoa batetan! Bena,zer nahi den, eztabada hauantzü baratüko da, aurtenkopürü, maskaradarik ez beitaizanen, ihaute aroan ja. Igaranurtean ere, Covid-19 planetatzar horrek,...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016