Mundu zabalean | 2021eko Martxoaren 04a

Munduan zehar emazteen eskubideak

M.O.

Munduan%20zehar%20emazteen%20eskubideak

Heldu den astelehenean, martxoaren 8a izanez, Emazteen Nazioarteko Eskubideen Eguna, zutabe hau gai huni berezitu dugu. Desberdintasunek eta oinarrizko eskubideen urraketek herrialde anitzetan jarraitzen dute. Emazteen aurkako pobrezia eta indarkeria, munduan gehien hedatzen diren gaitz izaiten segitzen du. Afrikan eta Ekialde Hurbilean inpunitate osoz erabilitako gerla arma gisa bortxaketa zabaldu da, eta hamar milaka emazte gatazka guneetan sexu esklabutzat hartzen ari dira. Emazteen aldeko bo

Emazteen eskubideen aldekolehen borrokak

Esklabutzaren aurkako hitzarmen bateanhitz egiteko debekuarekin haserre,1848an, Elizabeth Cady Stanton etaLucretia Mott estatubatuarrek ehunkapertsonaelkartzen dituzte. Batera, emazteendakoeskubide zibilak, sozialak, politikoaketa erlijiosoak aldarrikatzen dituzte.Manifesto bat idazten dute: “Eskubideeneta Sentimenduen Deklarazioa” deitukodena, orduko galdegina zen gizon etaemazteak berdinak izaitea. Emazteeneskubiden aldeko mugimenduaren hastapenada.Berantago, 1893an emazteen bozkatzekoeskubideen alde, Zeelanda BerrikoParlamentuan 270 metroko pareta batean32.000 izenpedura agertu ziren, horrenondorioz lehen herria da nun emazteekbozkatzeko eskubidea ukan zuten.

Feminismoa hitza

Orduetan, emazteen eta gizonen artekoeskubide sozial, politiko, juridiko eta ekonomikoakberdintzeko eskakizunak entzutendira. Feminismo hitza 1837koa da.Charles Fourier frantses filosofoak "feminismo" terminoa erabiltzen duen lehenada, emaztearen askapena deskribatzekoerabili zuena.1900eko hamarkadaren hasieran, feminismoaemazteen bozkatzeko eskubidearilotzen da, baina geroago bestesentsu bat hartzen du, emazteek jasaitendituzten beste diskriminazioak aipatuz.

Emazteen nazioarteko lehenekitaldiak

1910ean Finlandian antolatua izan zenkongresuan, emazteen alde egun batenantolatzea erabaki zen. 1911n, emazteennazioarteko lehen eguna ospatu zen.Austrian, Danimarkan, Alemanian etaSuitzan iragan ziren, milioi bat pertsonabaino gehiago bildu zirela. Gai desberdinakaldarrikatuak izan ziren: bozkatzekodretxoa, formazioak segitzeko posibilitateaeta lan egiteko eskubidea.Garai berdintsuan (1913), Errusian lehengerla mundialaren kontra emazteek antolatuzuten manifestazioa “Ogia eta Bakea”aldarrikatzen zutela, erakutsiz emazteekere politika sailan beren ikusmoldea emannahi zutela. Beste Europako herrialdetanoihartzuna ukan zuen, gerlaren aurkakoelkarretaratzeak iragan baitziren.Lan munduaBi munduko gerlek emazteak lan "ez tradizionaletara" bultzatu zituzten, gizonak gerlarajoaiten diren bitartean. Haueri esker,sektore anitzek aktibitatean segitzeko ahalaukan zuten.1945ean, Irlandan, 1.500 emazte jantzigarbitzailek greba handia abiatu zuten, lanbaldintza txarrak salatuz: soldata apalak etaaste bat opor baizik ez ukanez. Hiru hilabeteiraun zuen borroka horri esker, irlandesemazteekbigarren opor aste bat lortzenzuten.

Munduko emazteen adierazpenak

1946an Nazio Batuen Biltzar Nagusian,Eleanor Roosevelt estatubatuarsak "munduzabaleko emazteeri gutun idekia" irakurrizuen, eskatuz emazteak nazioko eta nazioartekogaietan gehiago inplika daitezen.Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalak(1948), 500 hizkuntzetan itzulia dena,pertsona guziek –gizon ala emazte– izanbeharko luketen oinarrizko eskubideak etaoinarrizko askatasunak ezartzen ditu lehenaldizkoz jendartearen historian.

1970eko hamarkada militanteenlehen batasuna

Mexikon iragan zen lehen emazteen mundukokonferentziak, emazteen eskubideenaldeko lehen bultzada eman zuen. 1977anNazio Batuek eguna formalizatu zuten, nazioartekoherrialde guziak emazteen eskubideenalde eguna ospatzera gomitatuz.Mundu osoan manifestazioen eguna da:emazteak jendartean bizi duen egoerariburuz puntu baten egiteko eta eskubideberdintasun gehiago eskatzeko aukera emanez.Tradizionalki, emazte mugimenduek munduosoan mobilizazioak prestatzen dituzte, bereneskaerak gauzatzeko, emazteen egoerahobetzeko, garaipenak eta aurrerapenakospatzeko.

Emazteen Eskubideen Deklarazioa

"Cedaw" deitzen denak, diskriminazio motaguziak ezabatuak izan daitezen xedea du,emazteen eskubideak babesteko, nazioartekotresnarik osatuena. 189 herrik baieztatua,1979an onartua izan da. Cedaw-kgobernu sinatzaileeri eskatzen die emazteenkontrako diskriminazioa geldiaraztea,espazio publikoan bai pribatuan, emazteeneta gizonen arteko berdintasuna lortzeahelburu du, ez bakarrik legeetan, baita ereegunerokotasunean.Emazteen Nazioarteko Eguna gehienetan"Emazteen Eguna" deitzen da, batez erepublizitate saltzaileenganik. Martxoaren 8aemazteek oraindik jasaiten dituzten desberdintasuneta diskriminazioen inguruanherritarrak informatzeko eta egoera larriensalatzeko eguna da. Zenbaitzuk salatzendute egun horri emaiten ari den sentsu faltsua“emazteen besta” bilakaraziz.


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

3583. zbk

Azalekoa | 2021/03/04

Haurtzaroan ikusia, zahartzaroan oroitzea!

MO

Haurtzaroan%20ikusia_%20zahartzaroan%20oroitzea!

KOMedia Donibane Garazin plantua den elkartea da, 60 urte baino gehiago duten pertsonentzat sortua. Joan gira Stéphanie Mariaccia koordinat zai learekin solastatzera elkarte horren helburuak zein diren hobeki jakiteko.

Pertsona bateniraganean

Badu orain 10 urte StéphanieMariacciak elkartea sortuaduela, eta 6 urte egiazkifuntzionatzen duela. Elkartehorren xedea da familia batenbiografia egitea, historia horibizi izan duten pertsonekinlekukotasun zuzena ukanez.Etortzen diren pertsonek,galdera edo metodo batenbidez beren haur denborakondatzen dute, bai eta ereberen biziaren gora-beherak.Hasieran jendea uzkur baldinbada, baten lekukotasunaentzuteak, bestea ere eleketaartzera behartzen duela erraitenzaukun. Bakoitzak dituenoroitzapenak, nunbait gordeakizanez, berriz burura helduzaizkio. Gehienetan oren erdibaten buruan hitza askatuada, haurrak bezala irri karkailaanitz ere eginez. StéphanieMariacciak kondatzen du, zenbaitaldiz haur denboran eginzozokeria bat kondatzerakoan,pertsona pixka bat ahalge bezalagelditzen dela eta ondokolagunak bultzatzen duela gertakariarenkondatzera. Ariketahorretan memorioaren lantzeaere xede du, arazo konektiboakd...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016