Ba ote dakixu? | 2021eko Abenduaren 02a

Fourmies-ko tiroketa (2/2)

Gilen Bacho

Fourmies-ko%20tiroketa%20(2/2)

1891ko maiatzaren 1ean, 11k eta erditan, grebalariak Fourmies-ko Herriko Etxean errezebituak izan ziren heien eskabideak emateko. Arratsaldeko 2ak laurden guti arte errezebituak izan ziren (suprefeta hor zen ere). Izpirituak lasaitzeko, auzapezak goizean arrastatuak izan ziren grebalariak arratsaldeko 5etan libratuko zirela jakinarazi zuen. Ber denboran, grebalari zonbait Wignehies-ko lantegiraino joan ziren eta beste batzuk hiriko ostatuetan jan zuten. Arratsalde hastapenean, grebalari zonbait berriz Herriko Etxearen aitzinean bildu ziren. Baina, jendarmeek manifestariak kargatu eta barreiatu zituzten. Beste grebalari zonbait arrastatuak izan ziren. Antzerkiko espektakulua ezeztatua izan zen eta pesta ere.

Masakrea

Arratsaldeko 3ak eta erditan, 145.eko infanteriako erregimentua heldu zen Fourmies-ko geltokira. Biztanleek ez zituzten gaizki errezebitu, gehienak lekuko konskripzioko soldaduak baitziren. Herriko Etxeko bidea hartu zuten. Manifestariek “Armada gurekin!” oihu egiten zuten. Jendarmeekin harremanak zinez tirabiratsuagoak ziren eta, ber mementoan, herriko plazan, tentsioak gero eta azkarragoak ziren. Laidoak entzuten ziren eta lehen harriak bota ziren. Azkenean, armadak manifestariak barreiatu zituen. Baina, 6ak eta laurdenetan, 200 bat manifestari herriko plazara, elizaren aitzinean, berriz itzuli ziren. 30 bat soldadu hor ziren, Lebel fusil berriarekin ekipatuak zirenak. Maluruski, fusil horren efikazia frogatua izanen zen. Tentsioak berriz azkartu ziren. Manifestariek harriak botatzen zituzten eta pusatzen zuten, soldaduen hesia bortxatzeko. Libratzeko, François Chapus komandanteak bere soldadueri airean tiratzea manatu zuen. Baina, manifestanteek ez zuten gibelera egin. Orduan, Chapus komandanteak “Baioneta! Aitzina!” oihu egin zuen. Jestu hori egiteko, soldaduek urrats bat gibelera egin behar zuten. Horregatik, manifestariek soldaduak gibelera egiten zutela pentsatu zuten eta Kleber Giloteaux, banderariak, “Biba greba! Biba armada!” oihukatu zuen. Bere azken hitzak izanen ziren. Armada ez zen batere gibelka ari. Alderantziz, Chapus komandanteak manu kaltegarria eman zuen: “Tiro! Tiro! Tiro lasterra! Banderaria miran hartu!”


“Tatxa inozente bat”

Komandanteak manatu bezala, soldaduek tiratu zuten. Odola herriko plazan hedatu zen. Bilan izugarria izan zen. Minutu bat baino gutiagoz, 9 manifestari hilak izan ziren (eta 35 kolpatuak). 9 biktimetan, 4 emazte baziren eta bi haur (gazteenak 11 urte zituen). Banderaria, Kleber Giloteaux, 19 urte, hila izan zen ere. Maria Blondeau, 18 urtekoa, biktimen aurpegia bilakatu zen eta langile mugimenduaren martiria. Hiru egunen buruan, 40.000 jende bildu ziren ehorzketentzat. Emozioa zinez handia izan zen. Gertakari dramatikoak prentsaren lehen orrialdeak okupatu zituen eta parlamentuan ere hiru egunez eztabaiden erdian izan zen. Sozialistek armadaren ekintza azkarki kritikatu zuten. Clémenceauk ere diskurtso indartsu bat egin zuen biktimen alde: “Emazte eta haur hauen odolak hain luzarako gorritu duen harri galtzada (…) Bada nonbait, Fourmies-ko harri galtzadan, tatxa inozente bat baitezpada garbitu behar dena”. Amnistia eskatu zuen, bakarrik grebalariak kondenatuak izanen zirela eta ez soldaduak bazekielako. Diputatuek amnistia errefusatu zuten eta, auzi baten ondotik, 9 grebalari kondenatuak izan ziren lanerako askatasunaren trabagatik, agente baten aurkako laido eta bortizkeriagatik eta erreboltagatik. Tiroak errezebitu zituztenak kondenatuak izan ziren eta tiro egin zutenak ez!


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

3619. zbk

Azalekoa | 2021/12/02

Axuria kooperatiba: laborarien eskutik kudeatu enpresa

M.O

Axuri sasoia hasia dela, Zuberora buruz joan gira, Axuria kooperatibako Peio Quihillalt presidentearekin hitz egin dugu. Ongi azaldu dauku axuria, bai eta behi/aratxe merkatuaren ibilmoldea zein nolakoa den

Axuria kooperatibaren abiatzea

Duela 40 bat urte axuriaren inguruan sindikatu bezala sortu zen. Tratularien merkatutik haratago joaiteko, hazleek hiltegien merkatua berek hobeki kudeatzeko. 1984an, 4 urte berantago, zuberotar laborariek pentsatu zuten tokian berean merkatua kudeatu behar zutela eta Axuria kooperatiba sortu zuten. Orduetan Mauleko hiltegiarekin Axuriak tratua egin zuen, laborarientzat mozteko sala erabilgarria izan zedin. Hasi ziren merkatu berrien begiratzen, jatetxe eta sukaldari batzuekin. Peio Quihillalt-ek azaltzen zaukun, Parisera buruz lanera joan ostaler batzuekin harremanetan jarri zirela, hemengo axuria kozinatzeko gisan. Horretarik abiaturik, harakin eta saltegi handietan ere merkatua idekia izan zen.

Orain lantegian berean haragia moztua eta transformatua da, fabrikatzeko arau zorrotzak dira, kontrol anitzekin.


Merkatua garatuz joan

Axuria kooperatibak ekoizten duen haragia goi mailakoa ...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016