Euskarazko eta Iparraldeko 5 hedabideen ordezkariak biltzen dituen Euskal Hedabideak elkarteak, Euskal Konfederazioak antolatu apirilaren 22ko "Euskarari trabarik ez! Euskarak bizi behar du!" manifestaldiaren deialdiarekin bat egiten du, deitzen ditu halaber bere irakurle, entzule, ikusleak parte hartze masibo batera.

Badu hilabeteak azterketen euskaraz egiteko eskubidearen gaia pil-pilean dugula. Hezkuntza ministerioak emandako erantzunak ez du arazoa bere osotasunean konpontzen. Eskaera ozen eta zabala adierazi eta errepikatu dute alta Ipar Euskal Herriko hautetsi gehiengoek.

Azterketen gaia baino haratago, euskalgintzako eragileen kezka eta haserrea zabalduz doa. Izan ere, eguneroko oztopo dugu hizkuntza politikaren anbizio eskasa, emanak zaizkigun laguntzek ez dituzte bermatzen gure betebeharrak, ez ditugu gure misioa betetzeko ahalak. Gaur, baldintza hauetan, Euskararen Erakunde Publikoak (EEP) ezin ditu bete bere sorreran emanak izan zaizkion...

Primaderako ilunabarra, Bastidatik hurbil. Geneviève, erregebide nagusitik aparte dago, bidexka baten bazterrean, bere autoaren eta sasiaren artean, bospasei katuei jatera ematera etorria. Solasean hasten gara. Laurogei urte dituela, aspalditik Euskal Herrian bizi dela, animaleak anitz maite dituela. Handik urrunago den nekazari etxeko jendeak ez dituela batere gogoko. Kondatzen dit nola etxe horretan artalde bat baduten. Nola arditegia utzia den, abandonatua, zikina. Nola ardiak malerus diren laborari etxe horretan. Eta nola, behin, arditegiko barna atearen arteketarik behatu zuen berak, eta nola han, barneko ilunpe hartan, ardi kolpatua ikusi zuen, erdi etzana, urik eta jatekorik gabe. Etxekandreari erran ziola ardia zauritua zela. Emazte harek erantzun ziola erranez azienda hiltzailearen beha zeudela, hezurrak bederen saltzeko onak izanen zirela. Genevièvek ea zenbat diru emanen zien azienda hiltzaileak? "20 euro!" Genevièvek: "Nik 30 euro eskaintzen dizkizut, ardi gaixo...

Duela hiru urteko konfinamendu traumatikotik atera berrian, badirudi gehiegikeria guziak zilegi direla. Edozein besta, jende bilketa izugarrien aitzakia da, besta egiteak ardurenean mozkor arrailtzea erran nahi duelarik. Hala gertatu da Xingar Feriaren karietara, bisitariak etorri direla saldoan mugaren bi aldeetatik. Gure Bilboko adiskideak ere hor ziren, espresuki antolatu autobus batean Baionara hurbilduak. Begetarianoa izateak ez ninduen lagunekin xingar txosnetan zehar ibiltzetik gerizatu, alderantziz.

Xingar Feriaren bilana egiteko unean, askatu dira mihiak, gure komertzianteen sakelak sosez ongi beteak zirela segurtatu ondoren. Baionako auzapezak berak, -herritarren kezken oihartzun egile-, izendatuko ez dudan irrati batean, salatu ditu "gazteen alkoholizatzearen" soberakeriak. Gazteak aipatu ditu, baina nik adineko parrasta bat ere gurutzatu dut hordimenaren balantzak zentzuak galarazirik. Alkoholak belaunaldiak...

Kalakañoren karietara haurrentzat eta haurtzaindegiko profesionalentzat, Euskal Elkargoak herri anitzetan gertakari desberdinak proposatzen ditu, maiatzaren 5 arte iraunen dutena. Kalakaño, Euskal Elkargoak urtean zehar eskaintzen dituen haurtzaindegi euskaldunentzat laguntza gunea da. Haurtzaindegiek euskararen transmisioan ezinbesteko eginkizuna dutenez, elkargoak langileeri euskara irakasteko prestakuntza eskaintzen die, "Leha" sistemaren bidez euskarazko haurtzaindegien sarea egituratzen laguntzen du. Hogeita hamar ikuskizun eta tailer eskainiko dira, apirilaren 22tik maiatzaren 5era, lurraldeko haurtzaindegi egiaztatuetan edo euskarazko harrera ukaiteko ziurtagiria lortzeko prozesuan direnak.

Familientzat ikusgarriak kitorik proposatuak dira, horietan Maulen, Bardozen, Baionan eta Lakarran. Xehetasunak kalakano@communaute-paysbasque.fr bidez.

Martxoaren 18an, neskenegünarekin, Mauleko ihauteriak ospatü dütügü.

Ihauteriak prestatzeko, büraso eta haur hanitx alkartü dira karroa egiteko eta apaintzeko.

Aurtengo gaia "kirola" züzün. Mozorro ezbardinak baziren: futbolari, dantzari, judoka... eta orano beste hanitx! Andereñoak eskiazalez beztitürik ziren!

Aro ejerrarekin Mauleko karriketan ibili gütützü herriko beste karroekin. Jente hanitx bazüzün! Gero, pelota plazan eküratü gütützü arrestiri askaria egiteko. Eta ürrentzeko, dantza bat egin dizügü eta prefosta, Zanpantzar gaixtoa erre dizügü!

Arrestiria izigarri goxoa züzün. Eskerrik hanitx bürasoeri karro ejer horrentako! Lan bikaina egin dizügü oro alkarrekin!

Egun batez, Saint-Guilhem-Le-Désert izeneko herri ttipia bisitatu nuen, Montpellierreko eskualdean.

Oso pollita da, kokapen ikaragarriagatik, ibaiaren bazterrean da, Hérault arroilaren ondoan. Etxe multzo tarroa inguruko mendi ttipien aldapan kabitzen da. Mendi tontorretik ageria ezin ederragoa da, gehiago dena trail-ak edo ibilaldiak egiteko paradisu hutsa.

Erdi Aroko herrixka barnetik ere zinez ederra da. Historia xoko-moko eta harri guzietatik agertzen zaigu, etxeetatik erlijiozko eraikuntzetatik bezainbat. Iraganak misteriotsu eta pixka bat beldurgarri dirudi: Hérault ibaia zeharkatzen du Deabruaren Zubiak ("Le Pont du Diable"). Itxuragatik Euskal Herriko herri bat izan zitekeen.

Karrika estuetan nabilela, zerbaitek arreta piztu zidan, eguzki lorea zintzilikaturik etxe bateko ate nagusian! Euskal Herriko ikurra hemen, zer sorpresa! Laster beste norabait joan nintzen... ea beste batzuk ba ote ziren. Eta bai, beste hainbat atetan ere...

Ikasturte hastapenean, Rahmi proiektua (Akitania Berriko immigrazioaren historia eta memoriako aktoreen sarea) hirugarren guziei aurkeztu diegu (www.rahmi.fr). Elkarte horrek ere garrantzitsutzat jotzen du historia hori, ahalik eta gehien zabaltzea. Hainbat ekintza egiten ditu horretarako. Horietako bat ikasleekin lan egitea da. Nola? Beraiek aukeratutako pertsona baten gainean, bideo bat sortzea proposatzen diete ikasleei. Gure kolegioan, hirugarreneko 12 ikasleek izena eman dute elkarrekin abentura hasteko.

Beraz, urte hastapenetik, bilkura batzuk erregularki noiztenka egin eta egiten dira, Murielekin (abendutik bisioz), Peio eta Maritxurekin.

Lehen hiruhilekoan: pertsonaren hautaketa eztabaidatu dute, Donibanen bizi den etorkin bati buruz dokumentala sortuko zutela erabaki dute. Losseni Fofana deitzen da. Informazioak xerkatzen hasi dira.

Bigarren hiruhilekoan: Losseni Fofanarekin elkar ezagutzeko, abenduaren 12an kolegioan topaketa antolatu dute....

Apirilaren 27an, osteguna (18:00), Baionako Euskal Museoan iraganen den "Literatura Solasaldia" ekimenean parte hartzeko gomita zabaldua da. Euskaltzaindiak eta Rennes 2 unibertsitateak dute mintzaldia antolatua, Baionako hiriaren eta Euskal Museoaren partaidetzarekin.

Aurelia Arkotxak eta Hervé Le Bihanek landu "Territoires, Langues, Littératures & Cultures: Confrontations, Lectures, Translations" liburuaren inguruan solasaldia iraganen da. Parte hartuko dute: Aurelia Arkotxa (Euskaltzaindia), Hervé Le Bihan (Rennes unibertsitatea), Miren Ibarluzea (EHU), François Pic (Tolosa Okzitania unibertsitatea) eta Itxaro Bordak (Euskaltzaindia).

Euskaltzaindiaren Mendeurrena kari, Bilboko egoitzan "Idazkien eta hizkuntzen arteko itzulpena: eskuizkribuak, inprimakiak, literatura-artxiboak" lelo pean antolatu zen nazioarteko kongresuaren kari sortu zen ideia. Orduan, Hervé Le Bihanek eta Aurelia Arkotxak pentsatu zuten komenigarria izanen zela...