Ba ote dakixu? | 2023ko Urriaren 05a

Salvador Allende (¼)

50 urte geroago, 1973ko irailaren 11 egun beltza egoiten da demokraziarentzat, Txilen, baina ere mundu osoan. Egun horretan, junta militar batek, Augusto Pinochet jenerala buru, estatu-kolpe militarra eraman zuen. Santiagon, La Moneda palazioan, bonbardatua izan zena, Salvador Allende presidenteak, demokratikoki hautatua izan zenak, azken mementoa arte iharduki zuen eta azkenean bizia eman zuen. Haren bizi osoa borroka bat izan zen, eta hori bere azken hatsa arte.

Ba ote dakixu? | 2023ko Irailaren 28a

Atenastar demokrazia (5/5)

Bere sorkuntzatik, 508an, bere heriotza arte, kasik bi mende geroago, atenastar demokraziak eboluzio handiak ezagutu zituen. Atenasko Konstituzioa liburuan, 320. hamarkadan idatzia izan zena, Aristotelesek hamaika “aldatze” kontatu zituen, azkena 403-402an, Peloponesoko gerlaren bukaeran.

Ba ote dakixu? | 2023ko Irailaren 21a

Atenastar demokrazia (4/5)

Ostrazismo prozedurak erakusten duen bezala, ez zen botereen arteko bereizketarik Atenasko demokrazian. Alderantziz, gure zuzenbide estatuarekin ez bezala, populuaren (“Demos”-aren) botereari (“Kratos”-ari) ez zitzaion mugarik ematen, ez eta ere justizia mailan. Aristolesek bere Atenasko Konstituzioa liburuan idazten duen bezala, populua auzitegietan burujabe zen ere.

Ba ote dakixu? | 2023ko Irailaren 14a

Atenastar demokrazia (3/5)

Herritar batek, Bostehunen Kontseiluan (Boule) zelarik, Estaduko gobernamenduan parte hartzen zuelako sentimendua bazuen. Estaduko afera inportantenak lantzen zituen eta hori egunero edo kasik, kontseilua urtean 300 egunez bederen elkartzen baitzen. Herritar pobreeri kontseiluko lanak segitzeko posibilitatea emaiteko, 450eko hamarkadatik goiti, ordainsari bat kontseilarieri emaitea erabakia izan zen. Kontseilariek haien kargua uzten zutelarik, kontseilu berriaren aitzinean kontuak eman behar zit

Ba ote dakixu? | 2023ko Irailaren 07a

Atenastar demokrazia (2/5)

Solonen erreformek demokrazia posible egin zuten baina 508-507ko Clisthenen erreformek zuten demokrazia sorrarazi Atenasen. Ohiz kanpoko iraultza izan zen. Lehen aldikoz giza-historian, populuak, “demos”-ak, boterea, “kratos”-a, eskuetan ukan zuen. Kanbiamen iraultzailea izan zen eta horretako erabiltzen dugun greziar hitza, “demokratia”, erregimen politiko berri hori kalifikatzeko, ez zen oraino erabiltzen. “Demokratia” hitza bakarrik 420ko hamarkadan lehen aldikoz agertu zen baina, dudarik gab

Ba ote dakixu? | 2023ko Agorrilaren 31a

Atenastar demokrazia (1/5)

Paul Cartledge historialariak, Cambridgeko unibertsitateko irakasle emeritua eta greziar zibilizazioaren espezialista, liburu zinez interesgarria argitaratu du, “Demokratia” deitua. Titulu sinplea baina eztabaida zoragarri eta konplexuak idekitzen dituenak, partikulazki greziar demokrazia eta egungo demokrazia konparatzen dituelarik. Autoreak ikusmolde bereziak eta interesanteak hedatzen ditu baina lehenik atenastar demokrazia presentatzen eta azaltzen digu.


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Imprimerie du Labourd - Cazenave bidea, 29 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016