Duela aspaldi, Euskal Herri iparraldean, Pettan izeneko artzain gazte bat bere aitonaren etxean bizi zen. Bere aitonaz ongi okupatzen zen, azken hori zaharregia zelako lan egiteko. Baina nahiz eta gizon zaharra ez zen gai ardietaz okupatzeko, kontseilu onak emaiten zizkion, bizi guzi baten esperientzia bazuelako. Biak herri ttipi batean bizi ziren, eta elgarrekin uros ziren.

Baina egun batez, Pettanek oihu batzuk entzun zituen etxerat sartzen ari zelarik. Ikusi eta bere aitatxi ongi zenez, lasterka herriko plazarat joan zen. Han, herritar guziak herri zentroan elkartuak ziren, ondorioz hurbildu zen eta jendeen artetik bide bat atzeman eta, ikusmen miresgarri bat ukan zuen. Hor, jende guzien artean, andere ile hori bat ikusi zuen, denen erdian. Esku batetik, bere urrezko orrazia bere ileetan pasatzen zuen, eta bere begirada pertsona batetik besterat pasatzen zuen. Bainan hobeki begiratu eta, Pettanek amets bat zela uste ukan zuen: neska horrek ahate zangoak zituen! Pixka bat goaitatu eta, andereak bere eskuetan jo zuen isiltasuna lortzeko, eta irriño batekin hitz horiek erran zituen: "Egun on deneri! Barkatu hain zuzena izaiteaz, baina joko ttipi bat eginen dugu! Beharbada deia ikusi duzue, baina lamin bat naiz. Artzamendiko harpe batean bizi naiz, eta 300 urte guziz jausten naiz... jateko. Eta gaur, nire biktimak zirezte! Baina ez zaiteztela izi, hala ere jokalari ona izanen naiz eta emanen dizuet bizitzeko aukera bat. Badituzue hiru entsegu: nire izena atzemaiten baduzue, bizirik egonen zirezte! Baina tronpatzen bazirezte, lehenak janak izanen zirezte. Orduan, boluntariorik ba ote da? Beldur ikara bat senditu zen biztanleen artean. Oso zuhurra dea lamin batekin jostatzea? Baina hala ere, herriko gazte azkarrena hurbildu zen: Mikel. Orduan, laminaren aitzinera hurbildu zen eta lehen entsegua xahutu zuen. - E, neskatxa! Sar zaitez zure harpera, ez baldin baduzu nahi nire ukabilekin arazoa konpon dezadan! Deitzen ahal zira Maialen ala edozoin izenekoa, futitz... Bainan Mikelek ez zuen bere esaldia bukatzeko denborarik ukan, lamiak mokadu batez irentsi zuelako. Hori ikusirik, biztanle guziek ulertu zuten joko hori seriosa zela. Baina denak ikaratuak zirelarik, mutiko gazte bat aitzinatu zen: Peio. Ez zen ongi ikusia herrian, beti sudurra bere liburuetan sartua zuelako. Baina egun guziez irakurtzen zuelako, mitologiari buruz gauza ainitz ikasi zituen. Eta hola Peio gazteak bigarren entsegua xahutu zuen. - Laminei buruz gauza ainitz irakurri ditut, eta egun batez lamin baten haurraren izenaren inguruan pasatzen zen ipuin bat ikusi dut. Zure izena Aitor dea? Eta gazte hunen bizia hitz horren gainean bukatu zen. Hori ikusirik, orain arte eskapatu ez zirenak oihuka hasi ziren. Bainan ikusgarri afrus horren erdian, Pettan pentsaketan hasi zen. Ez zen inor Laminaren jokoan sartuko, sobera izituak zirelakotz. Ondorioz, herria salbatzeko azken xantza zen? Eta bazakien nola atxeman laminaren izena! Fite fite bere aitatxiren oherat joan zen azken hura iratzartzeko. Istorio guzia kondatu eta, gizon zaharrak gogoetatu zuen eta azkenik erran zuen: - Laminak izaki kitzikatzaileak dira, eta maite dute gizonekin jostatzea. Galdegin badu bere izena atzemaitea, orduan seguraski uste du ez dugula sekula atxemanen. Ondorioz, pentsatzen ahal dugu oihan erdian harpe batean bizi den lami baten izena bere bizilekuaren alderantzizkoa izanen dela! Eta zer da mendiaren eta oihanaren alderantzizkoa? Hori entzun eta, fite fite Pettan herriko plazarat jautsi zen eta laminaren aitzinerat arribatu eta, oihu egin zuen: - Itsaso da zure izena!!" Orduan lamiak segundu batez aurpegi ikaratu bat erakutsi zuen biztanleeri, izigarriko zartatze batean desagertu aitzin. Lamina xutik egon zen lekuan, jende multzo berri bat zegoen: Mikel, Peio eta lamiak urteetan zehar jan zituen biztanle guziak hor ziren, plazaren erdian. Ondorioz, pertsona guzi horiek herrian instalatu ziren, eta horrela Itsasu herria sortu zen.