Ba ote dakixu? | 2020eko Urriaren 15a

Aurkikuntza miragarri bat (2/2)

Gilen Bacho

Howard Carter, Egiptoko laguntzaile batekin, Tutankhamonen sarkofagoa erreberritzen ari 1925eko urrian.
Howard%20Carter_%20Egiptoko%20laguntzaile%20batekin_%20Tutankhamonen%20sarkofagoa%20erreberritzen%20ari%201925eko%20urrian.

1905ean, Theodore Davis-ekfaiantza bola bat Tutankhamonenzigiluarekin aurkitu zuen. Biurte geroago, hilobi arrobatubatean buztin errezko ontzibatzu eta urre hostoak atzemanzituen. Horiek ere erregearenzigiluarekin. Davis-entzat, Tutankhamon-en hilobia aurkituazen eta ez zen gehiago ezeratzemaiteko erregeen ibarrean(kasik egiptologo guzien ikusmoldeazen). Baina, Carter-ekez zuen hori pentsatzen. Bereustez, Davis-en aurkikuntzakgorputza baltsamatzeko erabiltzenzuten eta erritual objektuakziren. Momia bere altxorrekin ezzuten oraino atzeman. Bainan,nun xerkatu? Kasik leku guziakzilatuak izan ziren. Orduan,Carter-ek, leku horietako lurmetetan, bost sasoinez xerkatukozuen (lehen gerlak indusketeiarrasta eman zion) bainaez zuen kasik ezer atzemaiten.Lord Carnarvorn nardatzen zeneta, 1922ko udazkenean, Carterez zuela gehiago pagatunahi erran zion. Baina, Carterekhitz egokiak atzeman zituenazken xantza bat lortzeko (Carter-ek azken sasoin bat berakpagatzea proposatu zion bainaCarnarvorn-ek ez zuen onartu).Orduan, indusketak, azken aldibatentzat, azaroaren leheneanberriz hasi ziren. Carter-ek arriskuguziak hartzen zituen etaikusketa lekua kanbiatzen zuen.Bere azken xantzarentzat, lekuberri batean xerkatuko zuen,leku bat oraino ikertua izan ezzena, non Davis-en langileenetxolak baziren, Ramses VI.arenhilobiaren sartzetik oso hurbil.Orduan, zerbait ikusten duzue?

Hiru egunen buruan, 1922koazaroaren 4an, Carter-ek soinubitxi bat entzuten zuen. Langileekarrokan pikatua izan zenmaila bat aurkitu zuten. Eskailerabaten hastapena. Isiltasun osoosobat instalatu zen. Carter-ekez zuen sinesten ahal (“Soberapollitta da egia izaiteko”) bainaez zen amets bat, errealitateazen. Carnarvon telegramezinformatu zuen (“Aurkinkuntzamiragarria ibarrean...”).Ingelesaristokratak Egiptoko bidea berehalahartu zuen. Egun handia,azaroaren 26a zen. Goiz guzian,langileek lehen trabak kenduzituzten. Lurra, sablea, harriakemeki emeki kentzen zituzten.Tuthankhamon-en zigilua fiteagertu zen. Dudarik gabe, berehilobiaren sartzea zen. Guti mintzatzenzen. Arratsaldean, lehenatetik 10 metrotan, bigarren batagertzen zen. Baina, ateko igeltsumarkek jada idekia izan zelaerakusten zuten. Dudak berrizagertzen ziren. Ehorzte materialezbetea den beste gordelekubat dea? Halere, apezek ateaberriz zerratu bazuten zerbaitbabesteko zatekeen. Langileekberen lana segitzen zuten. Azkenharriak kenduak zituzten.Carter azken atearen aitzineanzen. Gorputz guzia daldaranzuen. Burdin barra batekin, irekitzettipi bat egin zuen. Kandelabat piztu zuen hilobiko aireanez zela gas lanjerosik segurtatzeko.Segurtatuz geroztik, zilottipia zabaldu zuen.

Nehor ezzen mintzatzen. Ilunpean zenbaina, emeki emeki, argitu zeneta lehen formak ikusten zituen.Horra Carter-en hitzak: “Aberebitxiak, estatuak eta denetanurrezkoaren dirdiramena. Nirelaguntzaileei betikotasun batirudi zitzaien segundo batzuez,harrituta gelditu nintzen”. Beregibelean, Lord Carnarvon-ek,bere usaiako pazientzia galtzenzuen eta isiltasuna haustenzuen: “Orduan, zerbait ikustenduzue?” eta Carter-ek ihardesten“Bai, miragarriak!”. Egiptomaniamundu guzian hedatzenzen, Ameriketaraino. 1923an,Carter, izar bat bezala, EstatuBatuetan bira egitera joan zen(bere liburua, “The fabulous discoveryof Tutankhamun’s tomb”,biziki ongi salduko zen ere).Lord Carnarvon-ek, aldiz, berefama berria ez zuen luzaz baliatuko.1923ko apirilean itzali zenKairo hirian, septizemia batengatik(mustika baten ziztak kausatuzuena). Ez zen gehiagorikbehar faraioaren maledikzioarenleienda sorrarazteko. Bainahilobia aurkitu zuena, HowardCarter, bizirik zegoen eta hamarurtez, 1932a arte, hilobiarenobjektu guziak (5.400!) zerrendatukoeta erreberrituko zituen.Itzaliko zen 1939an baina egitenzuen jada 17 urte eternitateansartu zela haur errege batekin.


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

3564. zbk

Ene burua zoriontsu daukat ez bainiz batere zorion gose

Jules Renard

Gure Hitza | 2020/10/14

Koldo ZUAZO Baigorrin

Jean-Louis Harignordoquy

Euskalgintzaren harat-hunaten berrieiinteresatzen direnek noizbait entzunadukete Koldo Zuazoren izena. Bilbonbizi den eibartar semea Euskal HerrikoUnibertsitatean euskal dialektologiaerakasle izan da, duela zonbait hilabeteerretretan sartu den arte. Bainan hizkuntzaikerle gisa da gehienik ezaguna, zeren berelan denboratik kanpo urteak baderamatzaeuskalkien ikertzen. Nehork ez dezalapentsa euskara batua gutietsi nahizdabilanik. Zenduak diren Jean Haritxelareta Emil Larre baigorriar euskaltzainadituentzat gauzak argi ziren bezala,alde hortatik Koldo Zuazorentzat ere haladira. Horra zer dion elkarrizketa batean:“Munduko hizkuntza “normal” guzietandaude estandarra eta dialektoak etaez dira sekula bata bestearen aurkari;hizkuntzaren “zatiak” dira. Estandarrakeginkizun batzuk ditu eta dialektoek bestebatzuk dituzte. Estandarrak komunitateosoari begira erabiltzekoak dira, gehienbatzeregin “jasoetan” eta idatzizkoetan;dialektoak, berriz, eremu txikiago...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016