Luma emankorra du Xipri Arbelbideapezak. Hogeita hamarbat liburu badu publikaturik,berak dioenaz.Azkena, plazaratu berriduen "Oilarra kukuruka"(Erein argitaletxea),2019ko abenduan Miguelde Unamuno sariaeskuratu zuena Bilbon.Liburu huntan, IparEuskal Herriko elizarenegoeraz ari zaigu nagusiki,nahiz ez duen bereikusmoldea hortaramugatzen. Alabaina, bertze gai askoere jorratzen ditu, mundualizazioa,kontsumismoa, beroketa klimatikoa,immigrazioa, 1968ko maiatza,pedofilia, teknologia berriak etabeste hamarnaka gai, munduarenpunta batetik bestera garamatzala,garai desberdinak ere kurrituz, zenbaitaldiz halako burtxoroa ematenduela irakurleari, liburuaren hariagaltzeraino. Zerbait sobera demostratunahian, obrak ez ote du indarragaltzen? Eni segurik, liburuaren irakurketanaiztinatu arau, efetu ezkorhori egin daut. Baina Xipri ezagutzendutenak ez dira harrituko, badakitehunek zenbat maite dituen zenbakiak,estatistikak, konparaketak,batzutan karikaturalak iduritzenbazaizkigu ere. Berak, doi bat umoretsuki,"xiprimetria" deitzen du hori.Liburuak 230 orrialde baditu, 16kapitulu edo ataletan banatuak (17.atal bat ere bada, egia erran, azkenorrietan idazleak behakoa ematendiola Hegoaldeko elizaren egoerari).Elizak À¢'€'" eta berezikiago hemengoakÀ¢'€'" azken 60 urte hauetanbizi duen bilakaeraz ari zaigu. Elizaaldatu da, fedearen eta praktikarenbeherakada ikaragarria ezagutu du,elizak kasik hustu dira, hausturakere badira Elizaren baitan. "Nondikdator oraingo hondamendia?"du galdetzen Xiprik. Hondamendihorrek erroak urrun dauzka. EtaXipriren ustez Baionako diozesakooraingo buruzagitzak ez du deusikustekorik beherakada eta hausturahorietan. Oroit gira duela lau urteIpar Euskal Herriko eta Biarnoko 65apezek À¢'€'" "Mourenxeko taldea" deitua,han bildu baitziren À¢'€'" gutun batigorri ziotela Marc Aillet apezpikuari,haren gidaritza manerak berezikisalatzeko. Lur-ikara ttipi bat sustatuzuen hedabideetan agertutako aferahorrek. Hain zuzen, afera horrekinhasten du liburua Xiprik, ez hainbatbarnatuz aferaren mamia baina salatuzkazetarien lan tzarra. Lehengoerranak berme, "etxeko sua, etxekohautsak estal dezala" dio Xiprik.Apezen gutun hori, "sukaldetik aterabehar ez zen txostena" zela dioere. Eta hara gure Xipri, 86 urtetanere letaginak zorrotz, hedabideetanbideratuak diren gehiegikeriakgogorki salatzera doala: "kazetarienalderdikeria non nahi agertzen da...non da kazetarien deontologia?" Ezbaditu ere kazetari guziak zaku bereansartzen, argi da orokorrean ezduela haien lana biziki estimatzen,nahiz, itxura guzien arabera, betihedabideek zabaldutako berrienondotik dabilan.

"Guk ote dugu ez jakin izan mundumodernoari erakusten Jesusen BerriOna kontsumismoarena baino hobeadela gure zorionerako?"da kezkatzen Xipri. "Zertanhutsegin dugu?" Xiprirenustez, "kontsumismoarenapologiak" dio Elizari kaltehandia egin. "Kontsumismoansartuak gira lepozintzurreraino", horrek tokiguti uzten diola erlisioneari."Kontsumismoaren katiximan"formatatua da jendea.Eliza hurbiletik hunkitzenduten beste gaiak ere aipatzenditu, klerikalismoa, laikoen tokia,apezik gabeko elizkizunak, sekretukeria,pedofilia, apezen ezkontza,laiko ezkonduen apeztea eta abar.Haatik, giristino integristak ez dituaipatzen, ez eta ere hemengo apezpikuakintegrismoarekin dituenlokarriak. Epifenomeno bat zaioke.Funtsean, defendatzen ere du apezpikua:"Ez ote diogu tolerantziazor?" Euskaltasunari, aldiz, atal osobat eskaintzen dio. Euskal militanteakgiristinotasunetik marxismoralerratu dira aitzineko hamarkadetan,horrek esplika bailezake gaur egunhainbertze militante elizatik urrundabiltzala.

Haatik, idazleak ez baitu alde txarrekinsoilik mamitu nahi bere gogoetalan hau, Euskal Herriak ezagutzendituen gauza onak ere aipatzenditu. "Badira gutartean, beste nehonez bezala, beren bizia bestentzatematen dutenak (...) Hori ez ote dahain zuzen Ebanjelioak eskatzenduena?" Eta Xiprik lerrokatzen dituobratzeak, Herrikoa, Euskal HerrikoLaborantza Ganbara, Bizi, Lurrama,Lurzaindia, Bakegileak, Eusko moneta,ikastolak, kooperatibak, irratiaketa bertze iniziatiba asko. "Nolazdira milaka, arrotz senti Elizan, funtsezkogauzetan elkarri horren hurbilgarelarik, ohartu gabe ere zenbaitaldiz, Ebanjelioa horren ederki bizidutelarik?" Hau ere gehitzen du: "Ezbadira ere Elizan ibiltzen, Ebanjelioadute bizi". Hori irakurtzean, galderahau heldu zaigu burura: Ebanjelioabizi badute Elizatik aparte, Elizabeharrezkoa dea? Xipri, bistan da,ez doa bide hortatik. Kezka hau duagertzen: "Nolaz da leher egitenari Eliza horrelako bizia, horrelakokemena, horrelako dinamika, horrelakobalioak dauzkan herrian?"Ez du haatik Xiprik geroko Eliza batiburuzko gogoetarik zabaltzen.

Altamereziko zukeen, Euskal Herriakbaditu teologo handiak, Elizarenbertzelako bideak urratzea proposatzendutenak, oraingo ezin irentsitakodogmetarik bazterturik. "Oilarrakukuruka ari da, zintzurra larrutua...Entzunen ote dugu Jondoni Petrikbezala?" du galdegiten Xiprik. JendeakGPSa behar du gaurko mundumodernoan, eta Xiprirentzat GPShori Ebanjelioaren Berri Ona da,maitasunean oinarritua (Oilarra kukuruka,Erein argitaletxea, 18 euro).