Mundu zabalean | 2020eko Irailaren 17a
Munduan zehar mahats biltzea
M.O.
Mahats biltzeko sasoia dela eta, joan denastean ibili bagira eskola sartzeak nola iragaitenziren, aste huntan beste bidaia bateginen dugu munduan zehar, mahats biltzeanola iragaiten den jakiteko. Planeta guzian,beroketa efektuaren eraginez, biltzeko sasoiaemeki emeki aitzinatuz doa, irakurtzenahal da 50 urtez, hilabete baten aitzinamenduaizan dela. Batez bestean, urte onekoarnoak dira, alkohol gehiagorekin azkarragoak.Mahats biltzea bi maneretan egitenda, eskuz edo makinen bidez. Europar Batasunakdu gehienik ekoizten, munduko produkzioaren%60 izanez.
Argentinako arnoa, mundu guzian ezagunada, martxo eta maiatz artean dute bilketaegiten, Cordillère des Andes eskualdeanAconcaguako mendi azpian, bai eta Mendozaeskualdean, cabernet, sauvignon,syrah eta malbec mahats motak dituztegehienbat ekoizten. Mahastizainek, langileakatzemaiteko zailtasunak dituzte, garaian IparArgentinatik biltzaileak heldu ziren. Bidaiaeta egoitza pagaturik ez dute aski irabaziriketa berriz etxera itzultzen direlarik alokazioakgalduak dituzte. Aldiz anitz atzerritarrengaldeak badituzte, bereziki frantses estatutik.Bildu kesaka euro bat hunkitzen dute,jabeek janaria eta egoitza eskaintzen diete.Cordillère des Andes eskualdean mahatsmota anitz landatuak baldin badira, beltzada gehienik ekoiztua.
Txilek ere alor hortan badu bere ezaugarria,martxoan dira lehen bilketak abiatzen. SantaCruz hirian, "Fiesta de la Vendimia" deitzenden besta handi bat antolatua da, 100.000kobat jende elkarretaratzen ditu. Colchaguabalean Espainiako kolonoek zuten abiatu,lurra eta eguraldia aproposa izanez. XVI.mendean elizako mezako arnoa bazenekoiztua, XIX. mendean txiletar batzuk etorriziren Europara mahats mota batzuen bila,Cabarnet, Sauvigon, Merlot eta Chadonnaymotak eraman bazituzten, geroztik, munduguzian ezagutuak dira, Carmenere mahatsondoa dute ekoizten.
Italia, Europako lehen arno produktoreada, agorrilaren 10a aldean hasia da, urtezurte mahats kopurua emendatuz doa. IparItalian Brescian dira lehenik hasten (Pinoteta Chardonnay). Piémont eskualdean aldizurrian dira mahats biltzen hasten, 50.000hektare eta urtero 3 milioi pinta ekoizten dira.Toscanen ere mahats biltze sasoia bestagiro batean abiatzen da, horietan Festadell'Uva ezagunetarik bat da, arno dastatzeakeginak dira, dantza eta kantua nahastendirela. 63.000 hektare mahasti badira,%30 arno xuria eta %70 beltza.
Espainiako estatuan irailetik urria arte biltzenari dira. Andaluzian "Jerez de la Frontera"besta antolatua da, 3 astez arnoarenmuseoak bisitatzen ahal dira, beste ekitaldidesberdinak ere ikusgai direlarik. Errioxa eskualdeanirailaren 20an Elciegon, besta bat iragaitenda, arno dastatzeaz gain mahatsa oinkatuada. Logroñon aldiz, irailaren 21ean, feriahandi bat antolatua da, San Mateo ospatuadela. Errana denez, aurten goizago hasi dira,uzta onarekin.
Portugalen 250 mahats mota badira, berenondarean sartzen dela irakurgai da eta horiatxiki nahian dira. Beren tradizioan den gertakaribat da, galtzen ari bada ere, mahats biltzekofamilia eta lagunak elkarretaratzen dira.Turismo alorean badu bere garrantzia, udatiaranitz sotoen bisitatzen bai eta mahats biltzenibiltzen dira. Gehienik ezaguna da porto delakoa,Douro balean ekoiztua. Lan bat egitenari dira beste arno motak ere munduan zeharezagutuak izan daitezen. Beste arno ezagunavinho verde delakoa, Minho eskualdean ekoiztua.2019-2020 urtean %10ez emendatu damahastien eremua, 6,7 milioi pinta ekoiztuakdira.
Turkian agorril erditsutan hasi dira, aroa aldeizan dute eta uzta ona aterako dutela erranada. Göreme eta Kaymakliko mendietan, harpetansotoak eginak izan ziren arnoaren kontserbatzeko.Mahastien merkartua gehien bat fruitusalmenta da, bakarrik %3a da arnoarentzat.
Txina, 1995etik harat arno produkzioa emandatuzjoan da, 2018tik beherakada bat jasaitenduela. Errana denez kalitate aldetik, denetarikbadaude, entseatzenbadira ere hobetzera.Ekoizten dutenarnoa, %30ez besteherri batzuetatik etorriarnoarekin moztua da.Arnoa ez bada besteherri batzuen ondoanfamatu horietarikohargarria da ikustea,2019an ekoiztuduten produkzioaren%14 esportatu dela.
Frantzian, 85.000mahastizain dira,%57 sotozain pribatuak dira, gaineratekoakkooperatiba edo negoziantak dira. Jaz 4,2miliar pinta dira ekoiztuak izan, mundukoprodukzioaren %17a (%55 beltza, %26 xuriaeta %19 gorria). Frantzia lehen herria daesportatzen duena, 2019an 13 miliar eurorena.Mahastigintza sailak 500.000 enpleguzuzenezko edo zeharkako sortzen ditu.
Estatu Batuetan orotara 419.000 hektaremahasti daude, ekoizpenaren %80 berek kontsumitzendute. Beste herrialdetarik ere ekarraraztendute, bereziki Italiatik eta Frantziatik.Trump presidenteak agorrilaren 12an baieztatudu, irailaren 1etik harat aduanako arno tatsa%25etan izanen dela. Jakinez Ingalaterratikheldu den whiskya ez dela tatsatua.Beste herrialde batzuk, Alemania, Australia,Hego Afrika bezalako herrialdeek ere mahastiakbadituzte.
Mundu Zabal kronika huntan Euskal Herritikharatago bidaiatu gira, noski hemen berean,Hego ala Iparraldean arno onak edateko paradabadugula! Kasu eginez!











