Mundu zabalean | 2021eko Martxoaren 04a

Munduan zehar emazteen eskubideak

M.O.

Munduan%20zehar%20emazteen%20eskubideak

Heldu den astelehenean, martxoaren 8a izanez, Emazteen Nazioarteko Eskubideen Eguna, zutabe hau gai huni berezitu dugu. Desberdintasunek eta oinarrizko eskubideen urraketek herrialde anitzetan jarraitzen dute. Emazteen aurkako pobrezia eta indarkeria, munduan gehien hedatzen diren gaitz izaiten segitzen du. Afrikan eta Ekialde Hurbilean inpunitate osoz erabilitako gerla arma gisa bortxaketa zabaldu da, eta hamar milaka emazte gatazka guneetan sexu esklabutzat hartzen ari dira. Emazteen aldeko bo

Emazteen eskubideen aldekolehen borrokak

Esklabutzaren aurkako hitzarmen bateanhitz egiteko debekuarekin haserre,1848an, Elizabeth Cady Stanton etaLucretia Mott estatubatuarrek ehunkapertsonaelkartzen dituzte. Batera, emazteendakoeskubide zibilak, sozialak, politikoaketa erlijiosoak aldarrikatzen dituzte.Manifesto bat idazten dute: “Eskubideeneta Sentimenduen Deklarazioa” deitukodena, orduko galdegina zen gizon etaemazteak berdinak izaitea. Emazteeneskubiden aldeko mugimenduaren hastapenada.Berantago, 1893an emazteen bozkatzekoeskubideen alde, Zeelanda BerrikoParlamentuan 270 metroko pareta batean32.000 izenpedura agertu ziren, horrenondorioz lehen herria da nun emazteekbozkatzeko eskubidea ukan zuten.

Feminismoa hitza

Orduetan, emazteen eta gizonen artekoeskubide sozial, politiko, juridiko eta ekonomikoakberdintzeko eskakizunak entzutendira. Feminismo hitza 1837koa da.Charles Fourier frantses filosofoak "feminismo" terminoa erabiltzen duen lehenada, emaztearen askapena deskribatzekoerabili zuena.1900eko hamarkadaren hasieran, feminismoaemazteen bozkatzeko eskubidearilotzen da, baina geroago bestesentsu bat hartzen du, emazteek jasaitendituzten beste diskriminazioak aipatuz.

Emazteen nazioarteko lehenekitaldiak

1910ean Finlandian antolatua izan zenkongresuan, emazteen alde egun batenantolatzea erabaki zen. 1911n, emazteennazioarteko lehen eguna ospatu zen.Austrian, Danimarkan, Alemanian etaSuitzan iragan ziren, milioi bat pertsonabaino gehiago bildu zirela. Gai desberdinakaldarrikatuak izan ziren: bozkatzekodretxoa, formazioak segitzeko posibilitateaeta lan egiteko eskubidea.Garai berdintsuan (1913), Errusian lehengerla mundialaren kontra emazteek antolatuzuten manifestazioa “Ogia eta Bakea”aldarrikatzen zutela, erakutsiz emazteekere politika sailan beren ikusmoldea emannahi zutela. Beste Europako herrialdetanoihartzuna ukan zuen, gerlaren aurkakoelkarretaratzeak iragan baitziren.Lan munduaBi munduko gerlek emazteak lan "ez tradizionaletara" bultzatu zituzten, gizonak gerlarajoaiten diren bitartean. Haueri esker,sektore anitzek aktibitatean segitzeko ahalaukan zuten.1945ean, Irlandan, 1.500 emazte jantzigarbitzailek greba handia abiatu zuten, lanbaldintza txarrak salatuz: soldata apalak etaaste bat opor baizik ez ukanez. Hiru hilabeteiraun zuen borroka horri esker, irlandesemazteekbigarren opor aste bat lortzenzuten.

Munduko emazteen adierazpenak

1946an Nazio Batuen Biltzar Nagusian,Eleanor Roosevelt estatubatuarsak "munduzabaleko emazteeri gutun idekia" irakurrizuen, eskatuz emazteak nazioko eta nazioartekogaietan gehiago inplika daitezen.Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalak(1948), 500 hizkuntzetan itzulia dena,pertsona guziek –gizon ala emazte– izanbeharko luketen oinarrizko eskubideak etaoinarrizko askatasunak ezartzen ditu lehenaldizkoz jendartearen historian.

1970eko hamarkada militanteenlehen batasuna

Mexikon iragan zen lehen emazteen mundukokonferentziak, emazteen eskubideenaldeko lehen bultzada eman zuen. 1977anNazio Batuek eguna formalizatu zuten, nazioartekoherrialde guziak emazteen eskubideenalde eguna ospatzera gomitatuz.Mundu osoan manifestazioen eguna da:emazteak jendartean bizi duen egoerariburuz puntu baten egiteko eta eskubideberdintasun gehiago eskatzeko aukera emanez.Tradizionalki, emazte mugimenduek munduosoan mobilizazioak prestatzen dituzte, bereneskaerak gauzatzeko, emazteen egoerahobetzeko, garaipenak eta aurrerapenakospatzeko.

Emazteen Eskubideen Deklarazioa

"Cedaw" deitzen denak, diskriminazio motaguziak ezabatuak izan daitezen xedea du,emazteen eskubideak babesteko, nazioartekotresnarik osatuena. 189 herrik baieztatua,1979an onartua izan da. Cedaw-kgobernu sinatzaileeri eskatzen die emazteenkontrako diskriminazioa geldiaraztea,espazio publikoan bai pribatuan, emazteeneta gizonen arteko berdintasuna lortzeahelburu du, ez bakarrik legeetan, baita ereegunerokotasunean.Emazteen Nazioarteko Eguna gehienetan"Emazteen Eguna" deitzen da, batez erepublizitate saltzaileenganik. Martxoaren 8aemazteek oraindik jasaiten dituzten desberdintasuneta diskriminazioen inguruanherritarrak informatzeko eta egoera larriensalatzeko eguna da. Zenbaitzuk salatzendute egun horri emaiten ari den sentsu faltsua“emazteen besta” bilakaraziz.


Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

3583. zbk

Gure Hitza | 2021/03/04

Dezagun kanta

Peio Jorajuria

Perseverance robot ibiltaria igorria izan daMarte planetara, ikergailu sofistikatuenezosatua, supercam eta beste. Berehala irudiederrak helarazi ditu gauden lurtarreri,miresmena sustatuz bazterretan. Hangohaizea ere entzun da eta errana izan da Marterenkantua honaino etorri zaigula. Hemenaldiz beste kanturik da. Kantuak haizea ezdu alde. Haizeak nahiago ditu Larrungomazeletako sute klandestino nigargarriakbuhatu, ezinez eta kantua airatzen lagundu.Frantses estatuko lurretan, kantua eta kulturazbeztitua den guzia ezdeus gisa kontsideratuakdira, bigarren graduko ahusagailu.Alta, bizi dugun egoera sanitarioak gutarteansustatu duen ilunduratik atera nahibadugu, zer da hobe irria eta kantua baino?

Gure herrian ostiral arratsetan hamar-dozenabat lagun biltzen ginen kantuz aritzeko,sinpleki, gutarteko musikari adiskide bateklagundurik. Bi bozetan, ahal ginuelarik. Zeren,egia erran, ez gira denak errexiñolak.Batzuk b...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Jacques Laffitte, 11 - 64100 BAIONA | tel: 05 59 25 62 85 | Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016