Gutarik biziki urrun dira Fidji ugarteak. Munduaren beste puntan nolazpait. Nahiz holako solasa ez bide den hain egokia jakinaren gainean mundu borobil huntan nihun ez dela egiazko puntarik. Dena den, Fidji ugarte horiek artetan aipatzen dira gure artean ere eta gehienik hango gazte asko Frantziarat jiten direlakotz errugbilari bezala. Zonbait gure Kostalderaino ere. Batto bada Miarritzen, biziki ezagutua dena, Leone Ravuetaki. Errugbia biziki maite dute Fidji ugarteetan eta badira gazteak, hein bat trebatu ondoan, Europarat etortzen direnak diru gehiagoren irabazteko menturan. Azken bi urte hauetan haatik gutixago Frantziarat, paperen ukaiteko errextasunak doi bat murriztuak izanik. Orotarat, gaurko egunean, hirurehun bat baditazke halere, andana pollita beraz. Hiru mintzaira, hiru sineste Fidji ugarteak badira hiru ehun bat bainan gehienak ttipi-ttipiak, berrehun bat zointan nehor ez baita bizi. Bi handienak Viti Levu eta Vanua Levu. Jendetza gehiena bi horietan bizi. Eremuz orotarat Euskal- Herri osoaren hein bertsua, iduritzen ahal haatik gehiago badela, ugarteak barreatuak baitira lekuka itsasgune zabalak ba batetik besterat. 905.000 biztanle duela bi urte egin kondaketaren arabera. 75.000 Suva hirinagusian, hunen inguruko herriak barne osatzen da 300.000 jendeko hirigunea, hor be- 1970ean dute ugarte horiek ardietsi beren gain jartzea, lokarrri laxo batzuk atxikiz haatik ingelesekin. Hala nola Elixabet erregina duten herrialdeburu. Erlisionez, gehiengo bat (%64 nunbait han) giristinoa da, horien artean gehienak protestantak, %28 hinduistak dira, Indiatik etorrien ondokoak, eta %8 musulmanak. Mozkinbide handienak, rean beraz jendetza osoaren heren bat. Hiru mintzaira erabiliak dira: hango bereko fidjiarra, Indiako mintzaira bat iragan bi mende horietan jende frango etorriak-eta Indiako eskualde batetarik, eta bestalde ingelesa, denetan sartua dena. Ugarte horiek ingelesen legepean egonak dira alabainan eta frango luzaz. Hemeretzigarren mendean ziren ingelesak gero eta ausartago agertu eskualde hortan. Estakuru ederra ere bazuten. Kalapita gaitzak baziren fidjiar leinuen artean eta batzuk ondo heietan ibilki ziren ingelesen laguntza eskatzen zuten makurren xuxentzeko. Ingelesak jiten ziren eta gero eta atrebituago plantatzen. 1874an nagusi handi jarri ziren. Ingeles mintzaira ere denetan sar-araziz. Kasik mende bat osoa iraun du istorio horrek. 1970ean dute ugarte horiek ardietsi beren gain jartzea, lokarrri laxo batzuk atxikiz haatik ingelesekin. Hala nola Elixabet erregina duten herrialdeburu. Erlisionez, gehiengo bat (%64 nunbait han) giristinoa da, horien artean gehienak protestantak, %28 hinduistak dira, Indiatik etorrien ondokoak, eta %8 musulmanak. Mozkinbide handienak, arrantza eta sukre edo azukrea. Turismoa ere goiti ari, ugarte horiek denetarik urrun izanikan ere. Eta nun da Rotuma? Fidji ugarteak aipatzean aise ahanzten da naski Rotuma ugartea, baztertxago dena, 500 kilometrotan, berenaz arras berezia bainan legez herrialde berari lotua. Luzaz ingelesen manupean izana. 13 kilometro luze, 4 kilometro zabal. Doi-doia 2.000 biztanle. Badute beren mintzaira - gisa batez erraiten ahal da Fidji ugarteetako laugarrena dela - eta Fidji ugarteetan gaindi ba omen dira beste 8.000 lagun mintzaira hori hein bat menperatzen dutenak. 1985ean ukana dute Rotuma ugartean beren arteko bozkatze bat zinez berezia hau ere: erabaki behar zuten ugartea turismoari ideki behar zen ala ez. Airez-aire nagusitu zen eza (bozen %85-ekin). Rotuman ugartean nahiago dute kanpotiarrik ez ikusi. Edo aldian biziki guti. Bulta huntan, astean aldi bat bada halere itsas-untzi bat Suva hiritik Rotumarat heltzen dena. Hegazkin bat ere ba. Bainan hortan geldi otoi!