Etxean zerraturik egon beharrak alderdi onak izan ditu enetzat, hala nola hurbilean bizi diren bi semetxien maizago ikustea eta haiekin denbora poxi bat iragatea; telelanak utzirikako arteetan, irakurtzeko parada gehiago izatea ere bai, horrek bultzatu bainau hemengo hitz hauen idaztera. Liburu arraroa irakurri baitut azken egunetan, biak: laketgarri eta jakingarria, egungo gai garrantzizkoenetariko bat hunkitzen duelarik: Afrikako jende behartsuen Europara bizi hobe baten esperantzan jitea, eta jiteko, iragan eta gainditu behar dituzten gaitzeko eta nor nornahiren lotsatzeko nekezia, arrisku, traba eta poxeluak. Gogoratu zait, ondorioz, liburu horren aurkezpenaren Herria euskal astekarian egitea ez litzatekeela gaizki.

Beraz, ene aholkua: aste hauetako bizi manerei nekez plegatzen bazara, eta egun batzuetan enoatzen, har eskutan liburu hori, eta, udaminean terraza eguzkiztatu batean egarriaren kentzeko edari hoxpila hurrupaz hurrupa gostuan edaten duzun bezala, edo are hobekiago, edaten duzularik, hostoz hosto gostuan irakur, egungo afrikar etorkin baten deserriratzeko bidaia eginez. (Ohartzen naiz, liburuaren gaia, eta kontamoldearen xorroxtasuna kontuan harturik, iradokizun horrek duen alderdi bihozgabe, ankerraz.)

Liburuak bi egile ditu: afrikar kontalari bat (Ibrahima Balde deitzen den lekukotasunaren ekarlea), eta, honen erranetarik doan eleberri egile bat (Amets Arzallus). Idaztea hain da eginkizun barnekoi, eta nor bere baitakoa, non nehor galdez baitagoke, gisa horretako egiletasun bikoitzetik zer atera daitekeen. Ez dakit arau erregularrik egin dezakegun gertaldi bakarrean oinarrituz, baina kasu honetan ez da dudarik arras fruitu ona ekarri duela: Miñan izenburutzat daukan 140 orrialdeko eleberria, arras preziagarria.

Amets Arzallusi zor bide zaio egile bitasun hori hain dotore eta atsegingarriki, eleberri bakarrean moldatu izana, bai eta Ibrahimak Gineako frantsesean kontatua euskarara itzuliz euskarazko eleberri autobiografiko gisa ezin pullikiago apailatu izana.

Lekukoaren beraren ekarpena gutiestea ez litzateke zuzen, halere, kontagaia guziz jakingarria baita, eta kontamoldea ere airos eta agrados bezain bizia, arteka bederen, pilpiratsua ere bai.

Liburua Ibrahima oraino etxen bere ama eta haurrideekin delarik hasten da: Thiankoi izeneko Ginea Bissauko herri ttipi lander batean... Familia indarrik gabea da, erran nahi baitu hango pular mintzairan ahalik gabea, dirurik gabea, hots. Ama bakarrik da, gela bakarreko etxe xumearen gobernatzeko eta zenbait ahuntzez, eta dozena bat behiz landa, lau haurren hazteko ere: bi seme, hauen artean Ibrahima liburuko kontatzailea delarik zaharrena, eta bi alaba, gazteagoak hauek. Seme gehiena izanik, Ibrahima bost urte arte hor bizi izan da, etxeko lan batzu eginez: urketa putzura joaten, ama laguntzen arropa garbitzen, baita anaia kadetaren eta arreba ttipien zaintzen ere. Aita, diabetesa duena, etxetik joana da. Hiriburuan, Konakryn, bizi da, herrixkatik ehun eta laurehun eta hogeita hamar kilotan (Ametsek kontatzailearen frantsesetik mailegatu 'kilo' hitza derabila eleberrian 'kilometro' errateko). Karrika bazterreko zapata saltzailea da aita. Egun batez, Ibrahima, bost urte izanik orduan, harekin bizitzera joaten da, funtsean, orduan hasten delarik Europaraino eramanen duen bidaia luzea, nahiz, handik zortzi urteren buruan, hamahiru urterekin, abiatuko den egiazki, Europa aldera, anaiaren bilatzeko. Bidaia, funtsean, oroz lehen, etxetik eta etxekoenganik urruntzea, eta hauekilakoa galtzea baita, eta etxea, berriz, amaren eta haurrideen tegia. Gizondu ondoan ere, urruneko lekuetan, beti oroitean atxikiko ditu Ibrahimak, etxea eta etxekoak, baita, oroitzapen honi datxikola, gogo histura jasangaitza dakarkion deserriratuaren hobenduntasun sentimentu azkarra ere.

Eleberria hiru partetan emana da: lehenean, Ibrahimaren haur denborako bizia larri-larria kontatua zaigu; bigarrenean, Gineatik Libiarako oinezko bidaia nekea, Maliko eta Aljeriako basamortuetan gaindi egiten dugu; eta azkenik itsasartearen iragan aitzin, Ibrahimak gainditu behar dituen bizipen eta nahigabeak.

Ibrahima ez da arras bere baitarik joan Europara. Miñan deitzen duen Ahbdessalame anaia kadetaren aurkitu eta etxera amaren ondora berriz ekartzeko xedearekin abiatu da. Amari hitzeman baitzion aita hil ondoan, anaia gazteagoaz bera arduratuko zela, eta behar bezala eskolatzen lagunduko zuela. Anaiarekin fidantziazko harreman tinkoa sortu zuen. Bizkitartean, egun batez, ustekabez jakinaraziko dio amak anaia partitu dela, nehori deus erran eta nora zihoan ere salatu gabe.

Miñanen hatzik ezin atzemanez, ibiliko da, beraz Ibrahima, egun batez, itsas bazterreko lagun batek, mutikoa zebilan itsasontzia itsasoan hondatu ondoan, mutikoa itorik hil datekeela erran arte. Europara jinen da, Ibrahima eta Espainian gaindi Euskal Herrira. Hemen atzemanen du lagun bat etorkinen laguntzeko elkarte batean: Amets Arzallus. Bere istorioa kondatu dio, eta Ametsek hark errana idatzian ezarriko. Guretzat. Milesker Amets