Badu orai kasik hiru aste mundu
guzia mintzo dela Bahamas ugarteetaz,
ezinago bortitza izan den
orrona itsusi batek eman baitiote
ikaragarriko zafraldia. Izigarriko
euritea eta gaitzeko haize basak,
alimaleko makurrak izan dira. Hil
andana bat, 45 gutienez, zonbait
egunen buruan ateratu kondu
baten arabera, aise gehiago hain
segur denen buru, jende asko
baitira desagertuak, nihun ez
ageri... 13.000 etxe lurrean, bazter
guzietan zernahi kalte! Anitz
denbora beharko da eta anitz diru
zauri horien sendatzeko.
Bainan nun dira Bahamas ugarte
horiek? Ameriketan, Kubatik ez
hain urrun, Floridatik arras hurbil.
Badira orotarat zazpi ehun bat,
ttipi eta handi eremuz, denen
artean, Nafarroak eta Arabak biak
elgarretaratuz hartzen duten hein
bertsua. Ugarteak biziki barreatuak
dira haatik, itsasoan badira
bi soka luze, ugarteen arteko eremua
kondutan hartuz bada kasik
Frantziaren erditsua. Jendetza
400.000 biztanle ez arras azkenik
egin kondaketaren arabera.
%70a bizi Nassau hirinagusia
kokatzen den ugartean. Bainan,
anitz ugarte badira zoinetan nehor
ez baita alde bat han egoki.
Ugarte gehienak xabal-xabalak
dira. Ez da nihun mendirik. Mendi
deitzen dute haatik Alvernia kaskoa,
63 metroko goratasunerat
heltzen dena! Ez arras beraz Ziburuko
Bordagain delako horren
heinerat.
Motaz jende gehienak Afrikarrak
dira. Erlisionez kasik denak
giristinoak, %80 protestantak.
Katolikoen eliza handienak San
Frantses Xabierreko nafartar sainduaren
izena dauka. Mintzaira ofiziala
ingelesa dute bainan beren
artean frangok erabiltzen dute
kreoliar berezi bat, ingelesari toki
ederra egiten diona berak ere.
Mozkinbide nagusia, turismoa,
eta hori gero eta gehiago. Itsasbazter
xoragarriak izanki besteak
beste. Eta hori da guziz gogoetagarri
irail hasteko orronaren ondotik,
nola egin kanpotiarrak berriz
etortzeko eta behar bezala errezebituak
izaiteko.
Itsas-lapurren kafia!
Historiaren aldetik, izana da mugimendu
ugarte horietan ere! Lehen
biztanleak "indiano" delakoetarik
izan ziren. 1492an, urriaren 12an,
Kristobal Colon itsasturi famatuak
Ameriketan egin zituen lehen
urratsak Bahamas alde hortako
ugarte batean izan ziren. Gero,
beste español asko etorri zen bainan
ere gero eta ingeles gehiago.
Denbora batez kalapitak ere izan
ziren zoinek zuen gaina hartuko
azkenean. Bestalde, ugarte horietarik
zonbait itsas-lapurren kafia
bilakatu ziren eta joko horrek iraun
du berrehun bat urte. Ingeles gobernuak
bidali gizonak gero eta
ausartago agertzearekin, dena larderia
- ordukotzat españolek etsi
bat hartua nolazpait - itsas-lapurreri
ere azkarki gerla eginez, giroa
arrunt aldatu zen, emeki bada
emeki. Denbora heietan zen ere
ingeles mintzaira denetarat sartu.
Denen buru, ez du hain aspaldi
Bahamas ugarteak beren gain
jarriak direla, 1973an gertatua da
hori. Onez onean, zalaparta handirik
gabe. Gainerat, beren gain
izaite horrek badauka mugaño
bat bezala, Bahamas herrialdea
beti barne da Commonwealth
nazioarteko batasun zabalean.
Ondorioz, herrialdeburu gisa nor
dute? Ingelesen erregina, Elixabet.
Hunek bere ordezkari bezala
izendatzen du, eta pagatzen, gobernadore
bat, bainan hau kasu
eginez ibilki da, ez du bere sudurra
sobera sartzen hango aferetan.
Beti han dela erakusten bakarrik.
Duela urtea nonbaitan, hartz solas ari ginen
hemendik beretik. Frantses estaduak
Pirinioetara ekarrarazitako Claverina eta
Sorita bi hartz esloveniarrak genituen
hizpide. Bihotza erdibanatua genuela genion.
Batetik, bioaniztasunaren izenean
ez ginela samur hartzak berriz ikustea
Pirinioak populatzen. Bertzetik, haatik,
kezka zorrotza agertzen genuen, hartzek
kabaletan egin zitzaketen makurrez. Zer
pentsa genezake artzain bagine, geniola,
gure ardi tropa hantxet nonbait goimendietako
alhapideetan, haien bidetik iragaiten
den hartzaren meneko?
Irudi mingarria zabaldua izan zaiku aitzin
hortan: ardi hilak lerrokatuak Baionako
suprefeturaren aitzinean, eta ondoan artzainak
kexu, berriz ere hartzak desmasia
ikaragarriak eginik mendian. Aldi huntan
Oztibarreko bi artzain gazteren tropak
dira hunkiak izan, hunkiak baino gehiago,
suntsituak. Cauterets gainekaldeko
alhapidetara eramanak zituzten uda hontan
beren bi ardi tropak, milako bat ardi
orotara, Paxkal Harispuru...