Duela 75 urte, 1945eko azaroaren20an, auzi historiko bat idekizen Nurenberg-en. Nazi erregimeneko24 arduradun akusatuenaulkian jarriak ziren. Donitzamirala, Hitler-en ondokoa, 3.Reich-eko azken buruzagia (Hitler-ek bere burua hil zuelarikgeroz), akusatuetan zen, Hess,Ribbentrop, Jodl eta Keitel (kapitulazioasinatu zuenak) bezala.Baina, auziko nazi buruzagigarrantzitsuena Hermann Goringzen (Goebbels-ek eta Himmler-ek, Hitler-ek bezala, berenburua hil zuten), Gestapokosortzailea. Nazioarteko auzitegimilitarraren agintepean, lau jujeeta lau prokuradorekin, auziak11 hilabete iraun zuen. Jujeaketa prokuradoreak lau herrialdegarailetatik ziren (Sobietar Batasuna,Estatu Batuak, ErresumaBatua eta Frantzia). Frantziabarneratua izan zen baina harenpisua zinez ahula zen. Hori testigubati esker ongi badakigu.Nuremberg auziko oraino biziden azken testigua frantses batda, frantses jujearen (Henri Donnedieude Vabres) iloba, YvesBeigbeder. Eta gizon hori Salbatarrenbizi da! Sud-Ouest kasetak(abenduaren 20ko edizioan)artikulu bat eskaini dio.

Egun 96urte ditu baina oroitzapenak betiklarki buruan. Yves Beigbederekbere osaba lagundu zuenauziko bost hilabete azkenetan.Behar zituen egunerokoeztabaidak laburtu. Testimonioizigarri aberatsa ekartzen digu.Lehenik, orduan, Frantziarenahultasuna: "Frantsesak eztabaidetanez ziren sekula sartu.Vichyko kolaborazioak Frantziariburuzko ikuspegia kaltetzenzuela senditzen zen". Egiaerraiteko, Donnedieu de Vabresekez zuen gauza handirik bereilobari erraiten ere! Bigarrenik,aliatuen arteko bereizketak azkarrakziren. Britainiarrek formakerrespetatu nahi zituzten ("osomaneratsuak ziren") erakustekoalemaneri zuzenbide estatuarennagusitasuna. Aldiz, Sobietarrek"guziak hiltzea nahiko lukete"!Azkenean, gerla denboran bezala,konponbide bat atzemanaizan zen.

Akusatuen putrunkeria etazinismoa

Hirugarrenik, akusatuen putrunkeriaeta zinismoa. Putrunkeriaakusatu guziek, edo kasik, berdefentsa bazutelakotz: "Hitlerenfalta da, bere manuak segituditugu" edo "ez ginakien".Batzuk "Führer-en begi urdinekhipnotiko podere bat" bazutelaerran zuten beren erantzukizunagutitzeko. Laburtzeko, "denekgezurra erraiten zuten". Zinismoanitz ere entzun zen, partikulazkiRudol Höss-eko, Auschwitzesterminazio zelaiko lehengokomandantea, testigantzarekin(berantago jujatua izan zen etahila Polonian). Höss-ek ez zuenbatere barkamendurik galdegin,kontrarioa, bere ekintzazharro zen. "2 milioi jende" gasganberara igorri zituela espantuegin zuen (egiazki milioi batzen).

Beigbeder asaldatua zen:"Hori erran zuen hoztasun handibatekin, nahasgarria zen". Bestememento batean, Austriakoinbasioa aipatua zelarik, Goringeta Ribbentrop irri karkailaka ariizan ziren. Beharbada irri karkailazinez ezegoki hori gelditzeko,kontzentrazio zelaieri buruzkofilm dokumental bat erakutsiaizan zen (aliatuek kontzentraziozelaien libratzeafilmatu zuten). Irudiakizigarri gogorrakziren. Joseph Kesselekakusatuen erreakzioahola deskribatu zuen:"Tinkaturik jarriak, galduak,sinesgabeak edohautsiak, hamar aurpegi[...] Orduan, Göringek,Hirugarren Reich-ekoerregeordeak, bere matelezurzurpailak hautsiarte tinkaturik. Keitel komandantenagusiak [...]esku ikaratu batekinbere begien aitzinean.Beldurrezko irri gaiztobatek Streicherrenaurpegia itxuragabetuzuen... Ribbentropekbere ezpain xukatuakmihiarekin busti zituen.[...] Polonia dezimatuzuen Frank, negarrezhautsi zen." Tipulanegarrak nahi genukeerran ikusiz gizon horren krimenhiguingarriak. Lehen aldikotz,beharbada, egia parean ikusizutela. 1946ko urriaren 1ean,erabakia jakinarazi zen, heriotzakondenarekin 12 akusatuentzatgizadiaren kontrako krimenentzat(7 akusatuk presondegizigorrak ukan zituzten eta 3hobengabe ekarriak). Goringekbere burua hil zuen urkatuaizan aitzin baina garrantzitsuenazen justizia pasatu zela.