Zenbat nahaskeria eta saltsa hilabete hauetan (eta, egia erran, beti zoritxarrez), batek hau ez ongi egina, bertzeak hori arras makurra, hirugarrenak ahalkegarria... eta salatu guziak egiak edo egiaren hurbilekoak izanik! Egia horiek nornahirentzat erran ditazke, bainan jende haundienganik edo arduradunenganik eginak ez dira batere onartuak. Eta ikusiz jende horiek ez dutela, edo arras guti, mea culparik egiten, arazoa bortizten da. Zer dugu delako Mea Culpa hau? Bi hitz ttiki horiek falta bat edo huts bat egin delako aitormena da. Gauza makur baten egile garela aitortzea ez da errexa. Hortarat heltzeko, jarrera batzu galdegiten ditu. Lehenik buruargitasuna, ongi behatzeko eta ikertzeko. Ixiltasunezko begirada bat, helburu gabeko begirada, gertatzen diren guzien pertzepzioa ukaitea galdetzen du buruargitasunak. Hunek ez du ez kondenatzen, ez jujatzen; urruntxagotik bezala behatzen du, emoziorik gabe eta bertzeen eraginik gabe. Buruargitasuna ingurumenari behatuz hasten da, gizadiak eta gizarteak emaiten dituzten argibideak errezibituz gorputzeko sentsuen bitartez. Adimenduari eta ulermenari bidea idekitzen diote buruargitasunak. Gauzak hola behatu eta konprenitu ondotik, irizpideak1 ezartzen dira, gizartearen baloreak, erlisionearen baloreak, moralaren baloreak. Hauek biziaren bideko erreferentziak dira. Nork berak ez du errexki bereizketa eginen. Buruargitasunak emanen dio, nori konÀ¯'¬'antxa egin eta nori ez, bereizketa hori sanoki eramaiteko. Jende puxanten ondoan gortea hurbil izanik, mea culpa egin beharretan direnek bertze motako jendeak beharko dituzte hautatu. Entzun nahi dena erraiteko da gortea, ez eta nagusiaren burua argitzeko edo zeharka joaiten denaren xuxentzeko. Mea culpa heinerat heltzeko, bada bertzerik oraino. Doi bat bere ikusmoldeari eta bere ziurtasunari uko egitea galdetzen du edo berdin batzutan bere fede onari. Ustez ezin hobeki egina makur ateratzen delarik, engainatu dela onartzea galdetzen du mea culpa horrek, justiÀ¯'¬' katu gabe, bere burua xuritzerat entseatu gabe. Apaltasunez! Sekulako arrazoiak ateratu gabe, hutsa bertzen bizkar eman gabe, soilik onartuz engainatu dela. Urguilua eta nartzisismoa zarpan ezarri eta mea culpa polliki erran. Kuraia eta bertute eskatuz, ez baita batere aise bi hitz ttiki horiek erraitea, gain gainetik jende ainitzen aitzinean! Alabainan, bi hitz ttiki horien erraiteak norberaren korapiloak laxatzen ditu eta bertzeri beren nortasunaren atea idekitzen. Idazle batek (Jean Michel Charlier) kondatzen du gertakari hau, Estatu Batuetan, Nevadan iragana, XIX. mendean, Navajo delakoen tokian. Heietarik bat, Vittorio deitua, gerlari kartsu eta bihozduna zen, bai eta gaitzikor2 eta gutiziatsua. "Ezpata luzeekin" nahi zuen borrokatu. Hain zen urguilutsua nun ez zituen niholaz ere bere hutsak onartzen. Chini, emazte gazte bat, maite zuen eta hunen hitzek begiak ideki zizkioten eta bere itsutasunatik ateratzea onetsi zuen eta erran: "Bere Herriaren hondamenak Vittorioren adimendu itsutua ideki dio, ospearen egarriak itsutu zuena. Blueberryren xedea baizik etzen ona. Hau errefusatuz, nik, Vittorio, jende ainitzen hiltzea ekarri dut. Nik errana!" Chinik orduan irizpide hau erran zuen: "Bere hutsak zuhurki onartzen dituenak, hura ditake egiazko nagusi bilaka!" 1-Irizpide: critère 2-Gaitzikor: ombrageux