Ahal gutirekin bizi izan da, xumeki, espantu
handirik gabe. Eraman duen bizi
lapartsuan gostaia gosta aitzina jo du,
tematsuki. Eta gaur beti hor da. Bizi lapartsua,
diot. Ez da arras hala. Bizi zoriontsua
ere eraman du, hainbeste eta hainbesteren
atsegina betez. Eta euskararen
zerbitzuko, beti. Aste huntan 75 urte betetzen
ditu. Baina nor dugu aitona hori?
Herria astekari hau, bistan da!
1944ko urriaren 19an eman zituen lehen
urratsak. Aitzineko agorrilean behin betikoz
debekatua izan zen Eskualduna astekaria,
gerla denboran kolaborazionista
izateagatik. Ipar Euskal Herriko euskal
irakurlegoa umezurtz gelditu zen. Hutsune
hori nahi izan zuten bete euskaltzale
batzuk, Piarres Lafitte buru. Baina
etsaigoan eman zituen lehen urratsak
Herria astekariak. Alabaina, inprimatua
izan bezain laster, Postan berean blokatua
izan zen, orduko Prefetak zabaltzea
debekaturik. Zenbait asteren buruan
Piarres tematsuak ardietsi zuen halere
aitzina jotzea eta bigarren zenbakia ateratu
ahal izan zen 1944ko azaroaren 16an,
lehen bi zenbaki horiek betan zirela irakurleeri
banatu.
Lehen agurrean, hau zuen idazten Anxuberro
milafrangarrak: "Munduaren bihurgune
huntan eskuararen boza berantetsia
ginuen. Huna nun entzunen dugun berriz.
'Herria' sortu da (...) Lumak ditugu herdoilduxeak
zonbeitek, bainan ibiliz jartzen
da aitzurra ere bere lehengo legun hartarat".
Lumak kamutsak zituztela? Laster
xorroxtuko dituzte, bigarren zenbakian
berean hau dugula irakurtzen, hain segur
Lafittek berak idatzirik: "Alemaniaren
alde arizan direnak ixtant bat ixilik egoitea
on dute: lau urtez badute aski erranik".
Emil Larre baigorriarrak hau du idatziko
1987an: "Herria honek 1944an hartu zuen
Eskualduna berriki zenduaren ondoriotasuna.
Ondoriotasuna baia osoki? Ez ditu
beti aitaren bide berak hartzen semeak.
Ez behar ere zenbait pundutan. Bere denborakoa
zen aita. Beste giro batetakoa
semea". Eta Herriak bere ildoa urratuz
bide luzean jarraiki du orain arte, traba
guziak gaindituz. Guri dagokigu bide hori
oraindik aitzinago eramaitea.
Hamarkada horietan, luma onak ukan ditu
Herriak, batzuk xorrotxak, bertzeak leunagoak.
Horietarik ginuen Marijan Minaberri
bankarra, luma gozokoa. Astearte huntan,
bere sorterriak ohoratu du: herriko eskola
publikoari "Marijan Minaberri" izena emana
izan zaio. Duela zenbait urte Lapurdiko
Jatsuk bere eskola publikoa "Bettiri
Dibarrart" izendatu zuen gisara. Ez da
maleruski usutan gertatzen holako izendapenik.
Agian bertze herri zenbaitek
jakinen dute bide berdina hartzen. Artikulu
batzuk Andereño izenpetzen zituen
Marijanek. Bankako Andereño geldi bedi
luzarako hango haurren gogo-bihotzetan!