Inbido | 2020eko Urtarrilaren 16a

Duela ehun urte

Muslaria

Duela%20ehun%20urte

2020a ere jin zauku beraz. Egun, jauzi batez joaiten bagine ehun urte gibelka, behako bat emanez 1920 urteari. 14ko gerla ikaragarri hura bururatu berria zen, bake-hitzarmena aitzineko ekainean izenpetua. Bazterrak minbera zauden haatik, denek gogoan zituztela gerlak egin makurrak, hainbeste hil eta hainbeste kolpatu, hainbeste etxe, funts eta ontasun itsuski fundituak. Askoren esperantza, holako gerla izigarri baten ondotik, mundua hein bat zentzatuko zela eta etzela gehiago gisa hortako gerlarik sekulan izanen. Maluruski, badakigu hogoi urteren buruko beste bat jin zela, izigarria hura ere! Dena den, 1920an zernahi obrari lotu ziren karraskan. Eta bazen nun josta segur! Denbora berean, nazioarteko bilkura zonbait akulatuak izanik, xutik ezarri zen bakearen aldeko egitura berezi bat, oraiko ONU delako horren egitekoa nolazpait, bainan biziki mottel agertu zena haste-hastetik, buru zuela frantses politikari bat, Léon Bourgeois, bazterren harrotzerat lehiatu zena kartsuki bainan kasik debaldetan. Nahiz urte hartan berean ardietsi zuen bakearen Nobel saria. Treinetik erori Frantzian, politikaren aldetik urte nahasia izan zen. Urtarrilean president-bozak izan ziren. Anitzek uste zuten Georges Clemenceau gobernuburua, "14ko gerlaren irabazlea", ardura hola deitzen zuten, aise nagusituko zela bainan deputatuek etzuten naski hain maite eta beste politikari bat hautetsi zuten Paul Deschanel zenaturren biltzarburua. Historialari frangoren arabera, president-bozak oraiko moldean egin balire, jende guziak boz-emaile, Clemenceau airez-aire nagusituko omen zen. Biharamunean berean, Clemenceau arrunt gaitzitua agertu zen, gobernuburu kargua utzi zuen eta politikari alde bat uko egin! Alexandre Millerand izendatua izan zen gobernuburu. Hainbestenarekin, bazterrak laster ohartu ziren Deschanel presidentak arrangura handiak bazituela osagarriaren aldetik. Artetan burua galtzeraino! Uztailean, gau batez, Pariseko aldean treinez bazoalarik, treinetik erori zen. Arras planta txarrean kausitu zuten. Berria ahal bezenbat gorde zen bainan azkenean denek jakin zuten. Irailean, nola etzen batere hobeki, bere president karguaren uzterat ekarria izan zen. Alexandre Millerand izan zen orduan segida hartu zuena eta Georges Leygues jarri zen gobernuburu. Ez idurika, aldaketa andana bat beraz urtearen buru batetik besterat. Warren Harding Gaur egun, izen hori anitzek arrotza dukete gure artean. Bizkitartean, denbora batez Warren Harding aski famatua izan zen, 1920an hura zen president hautetsia izan Ipar-Ameriketako Estatu Batuetan. Anitzen ustez, ustegabeko emaitza, zonbait hilabete lehenago etzelarik hanbat ezagutua. Bere lau urteak etzituen haatik bete. Alaska eskualdean izan zen batez, han hozturik eritu zen eta laster hil zen. Estatu Batuetan anitz eta anitz aipaldi ukan zuen beste gertakari bat hauxe izan zen: 1920ko urtarrilean martxan ezarri zuten, aitzineko urtean hartu erabakiak berme, lege berri bat arnoa eta alkoholarekilako edariak arrunt debekatzen zituena. Dozena bat urte iraun zuen legea. Bestalde, 1920a urte nahasia izan zen asko eskualdetan. Gerla, jazarkunde eta beste nahasmendu, hala nola Armenian, Palestinan eta Xinako aldean.
Email Facebook Twitter LinkedIn

3531. zbk

Napoli ikusiz geroz hiltzen ahal zira gustuan gauza ederragorik ez da nihun ikusteko.

Italiako erran zaharra

Gure Hitza | 2020/01/16

Herria kazetaren inkesta Eta makila klaskak

Peio Jorajuria

Lerro hauen izenburuan aipatuak diren inkestak eta makila klaskek ez dute elgarrekin deus ikustekorik. Irakurle, zutabe hau aitzina irakurtzen baduzu, fite konprenituko duzu bi gai desberdinez ari naizela hor. Goazen bada. Aspaldi bazuen Herria honek ez zuela inkestarik egin bere barneko aferez. Azkena, uste dut, 1996an, Gilen Irigoin orduko kolaboratzaileak kudeatu zuena. Kasik mende laurden bat! Menane Oxandabaratz oraingo idazleburuak nahi izan du inkestaño bat bultza dezagun, sinplea bezain adierazgarria, jakin nahiz gaur nolakoa daukazuen euskal astekari hau. Badakigu irakurle bakoitzak aurkitzen duela astekari hontan bere bazka, gustukoa hartuz eta gaineratekoa baztertuz. Zeren belar onaren artetik baita beti belar txarrik ere, edo txarra ez baldin bada ere, bederen gustu gutiagokoa. Eta hain zuzen, batentzat ona denak bertze bati gustu karatsagoa edo beharbada ilaunagoa utziko dio, eta alderantziz. Eta badira menturaz alor batzuk kazeta honek egundaino...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Landagoien - 875, Landagoieneko errepidea - 64480 UZTARITZE [Lapurdi] | tel: 05 59 25 62 85 | herria.astekaria@gmail.com

Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016