Euskal Telebistak zabaldutako Hegoaldeko pilotari profesionalen arteko partida bat segitzean entzun dut "kale edo bale" erranmoldea. Beren txapelketa nagusiko hamalau partida jokatu ondoan, pilotari zenbaitentzat finalerdietara joaiteko txartela hil ala biziko partida batean da trenkatu, hori dute deitu "kale edo bale", erran nahi baita kanporatua edo kaleratua izan ala irabazdun atera, vale espainol hitzetik heldu delarik bale. Ene ustez, zuzenago laiteke "kale ala bale" erraitea, "hil ala bizi" edo "gal ala irabaz" erraiten den bezala, zeren bata ala bestea baita bakoitzarentzat ondorioa, nahiz Euskaltzaindiak gisa hortako kasuetan ere ontzat ematen duen "edo" hitza, "ala"- ren partez. Iduritzen zait halere "ala" hori gero eta gutiago erabilia dela eta ondorioz zerbait galtzen ari dugula. Baina bego hortan, ez baitut hori gaurko mamia. Herriko bozak ditut gogoan. Alabaina, igandean dugu Ipar Euskal Herri huntan herriko bozen lehen itzulia, eta beharrez ondokoan bigarrena. Eta pilotarientzat bezala, hautagaientzat ere kale ala balekoa izanen da ondorioa. Irabazdunentzat bale, galtzaileentzat kale. Kasu batzutan beharbada ez arras kale, oposizioneko alki bakar batzuk eskura baidaitezke, porroskeria menturaz baina halere zerbait, igurikatzen zuten tronu hura ez eskuraturik ere. Euskal eremuko 158 herrietan badaude hautagaiak, ez da bihi bat ere gabe gelditu, auzoko Biarnoan ez bezala, huntan sei herri hautagairik batere gabe baitira. Herri baten kudeantza ez da lan errexa, badakigu. Bururatzen ari den kargualdiko berrogeita bizpahiru auzapez ez dira berriz aurkezten. Halere, garra ez da itzalia, herriko giderrak hartzeko nahikaria zorrotza da, zenbait tokitan bederen, Miarritzen zazpi zerrenda, Azkainen eta Ziburun bost, bertze askotan lau, hiru edo bi. Eta emazteen tokia? Hamazazpi baginituen auzapez. Guti da, gutiegi. Eta ez luke iduri zenbaki hori hobetuko denik. Hogeita hamabost emazte baizik ez dira zerrendaburu ekarriak. Erditsua garaile ateratzen balitz, orain arteko hein berdintsuan gintaizke. Alta, politikak emazteen behar gorria badu. Hautagaien adierazpeneri so eginez, ohartzen gira gutiz gehienek ekologiaren arrangurak eta euskararen defentsa beren xedeetan dituztela, duela guti arte ez bezala. Hobe segurki. Nahiz ongi badakigun bozen biharamuneko haizeak xede horiek inimini santi batean desagertaraz litzazkeela. Gogoan har dezagun ere herriko kargudunak bozkatzearekin, Euskal Elkargora joanen direnak ere ditugula hautatzen. Eta Euskal Elkargoan egiten eta eginen den lana premiatsua da. Kale ala bale, goazen elgarren errespetuan aitzina. Batek bederen egin dezala lehen bai lehen kale, azkarki hedatzen ari zaigun koronabirusak!