Igandean, emazteen eskubideak
gogoan, zernahi manifestaldi izan
da eskuin eta ezker. Parisen, 60.000
lagun ibili dira karrikaz-karrika
beren aldarrikapenak oroitaraziz.
Emazteek anitz berexkuntza jasaiten
dutela oraino ere. Lekuka bazterrak
bezperatik hasiak ziren kexatzen.
Kaxketadunak ere zainen gainean
dudarik gabe, zalaparta eta tirabirak
ere izan dira, untsa gogoetagarri
baita.
Ez da besterik aipu, goizetik
arrats berri sail guziak hasten
dira Txinako sukarrarekin.
Bai, Baionan ere norbait bada
ospitalean. Uf! Ez gira besteak
ez bezalakoak! Bainan, nunbaiteko
nahigabea! Etxen sartu
da! Zer domaia! Beharrik, 3
hil ere baditugu. Hegoaldean
egia erran, bainan abertzaleak
urrunerat ikus ez ditzaketentzat
ere, Hegoaldea Euskal Herrian
sartzen da oraikoan. Eri bat, 89
urtetan hiltzea, zer uste duzue
dela?
Baionako farmazia bihi
batetan ez da gehiago maskarik
gelditzen. Nahiz deusetarako ez
duen balio sukar honen kontra.
Ikaragarriko izurritea heldu
zaikula sendiarazten daukute
denek. Panika sortzen ari da.
Irrisa, kontserbu eta horrelako,
harrapaka saltzen dira, inkas
eta denak etxe barnean gakatuak
egoiterat kondenatuak
bagine.
Bizkitartean, 250/500.000
hil egiten ditu gripak urte oroz
munduan barna, 10.000 Frantzian
berean. Batzutan biziki
gehiago. Hamabost hiletan
gira Txinako griparekin Frantzia
osoarentzat. Eta...
Eta arrangura handiak beti hor, eta
frango luzaz hor izanen ere hain
segur, koronabirus gaitzarekin.
Gaitz horrek joak badira orain
mila baino gehiago eta joan den
igandekotzat baziren hemeretzi
hil, gehienak egia erran jadanik eri
zirenak bestalde. Oise eta Haut-
Rhin bi departamenduetan, gaitza
gehiago sartua izanki-eta, neurri
berezi zonbait hartuak dituzte,
hala nola bi astez eskola eta
haurtzaindegiak zerratuak dauden.
Gobernua erne dabila, hala iduri
du segurik, joan den astean ginion
bezala, hurbiletik segituz gorabehera
guziak. Olivier Véran
osasun-ministroak badu nun josta.
Holako sail baten kudeatzea ez bide
da gauza erretxa!...
Nahitez, legebiltzarrean izan
diren eztabaida horiekin, anitz
aipaldi badu 49-3 delako horrek.
Badu urteak eta urteak anitzek
gaitzesten dutela, demokraziaren
kontrako joko txar bat dela! Beste
frango alde, kasu berezi batzutan
gobernuaren lana errexten duela.
Gobernuak berak azpimarratzen
du legezkoa dela. Eta bai, legezkoa
da, hain da legezkoa nun bere
izena bera lege-nagusitik baitauka.
Dugun lege-nagusia bozkatua izan
zen 1958an. Geroztik, gobernu
gehienek baliatu dute 49-3 horrek
emaiten dioten errextasuna.
Orotarat 88 aldiz baliatua izana
da. Behinere baliatu ez duten
gobernuburuetan, Lionel Jospin
sozialista eta François Fillon
eskuindarra. Gehienik baliatu
zuena -28 aldiz alabainan!- Michel
Rocard. 2008an lege-nagusiari
hunkialdi bat eman zen eta aipatu
zen 49-3 horren ezabatzea, alde
bat kentzea beraz lege-nagusitik.
Denen buru, etzuten hori hola
egin bainan muga bat ezarri. Orain
gobernuak ez du baliatzen ahal
urtean aldi batez baizik....
Gutien ustean entzuten da
hor gaindi, eta irakurtzen ere,
erretretak gogoan moldatu legegaia
onartua izan dela. Gisa batez
egia da bainan onarpen hori ez
da aparantziarik ere aski legea
martxan ezartzeko. Deputatuek
dute onartu lege-nagusiko 49-3
delakoari esker, gobernuak
erabakirik 49-3 hortaz behar
zela baliatu. Legegaia ez onartua
izaiteko deputatuek beharko zuten
dei berezi bat bozkatu, gehiengo
osoa bilduko zuena, gutienez beraz
289 boz, bainan etzen holakorik
aise gertatzen ahal eta ez da ere
gertatu! Denen buru, deputatuek
ez dute dei bat aztertu, biga jin
zaizkiote bat bestearen ondotik.
Eskuinekoenak 148 boz ukan ditu,
ezkerraldekoenak 9. Biziki urrun
delako 289 heietarik. Dei horiek
eztabaidatu direlarik, Edouard
Philippe gobernuburua bixi bixia
mintzatu da. Erran du ezinbestean
duela gobernuak baliatu 49-3 hori,
ezkertiar hautetsi batzuk saltsa
sobera nahasten zutelakotz, zernahi
denbora alferretan galaraziz.
Bestalde azpimarratu ere du...
Euskal Telebistak zabaldutako Hegoaldeko
pilotari profesionalen arteko partida bat
segitzean entzun dut "kale edo bale" erranmoldea.
Beren txapelketa nagusiko hamalau
partida jokatu ondoan, pilotari zenbaitentzat
finalerdietara joaiteko txartela hil
ala biziko partida batean da trenkatu, hori
dute deitu "kale edo bale", erran nahi baita
kanporatua edo kaleratua izan ala irabazdun
atera, vale espainol hitzetik heldu delarik
bale. Ene ustez, zuzenago laiteke "kale
ala bale" erraitea, "hil ala bizi" edo "gal ala
irabaz" erraiten den bezala, zeren bata ala
bestea baita bakoitzarentzat ondorioa, nahiz
Euskaltzaindiak gisa hortako kasuetan
ere ontzat ematen duen "edo" hitza, "ala"-
ren partez. Iduritzen zait halere "ala" hori
gero eta gutiago erabilia dela eta ondorioz
zerbait galtzen ari dugula. Baina bego hortan,
ez baitut hori gaurko mamia. Herriko
bozak ditut gogoan.
Alabaina, igandean dugu Ipar Euskal Herri
huntan herriko bozen lehen itzulia, eta...