Mundu zabalean | 2023ko Otsailaren 09a

Adimendu Artifiziala

Internet sareari lotuak diren tresnez eta neurgailuz inguratuak gira. Azken aste hauetan anitz aipatzen da tresna horieri ahalmen izigarria eskaintzen duten "Adimendu Artifiziala". Ez da gauza berria bainan abiadura handian garatzen ari diren algoritmoek eragiketa konplikatuak egiteko errextasun gero eta handiagoa dute. Sekulako ahalmena emaiten dute gure bizi pribatuan sartuak diren komunikazio tresna guzieri: izan ordenagailu, tableta, erosteko kartak eta ororen gainetik telefon...

Mundu zabalean | 2023ko Otsailaren 02a

Suediak 75 otsoren hilketa adostua

Suediako gobernamenduak, lurraldean diren 460 otsoetarik, 75en hiltzea onartu du. Ihiztariek eta laborariek, neurri hori begi onez ikusten badute, zientzialariak eta natura babesteko elkarteak kezkatuak dira espeziearen biziraupenarentzat.

2022ko maiatzean parlamentuak bozkatu zuen otsoen hiltzeko dekretua. Europako beste herriak bezala, Suediak "Bernin Hitzarmena" berretsi zenetik (1983), otsoa eta bere ingurumena babestu behar ditu, otsoa desagertzeko arriskuan den espezie izanez....

Mundu zabalean | 2023ko Otsailaren 02a

Kafe produkzioa lanjerean

Munduko kafe ekoizle handiena den Latinoamerika, berotze klimatikoaren ondorioz mehatxu pean da. Egin ikerketak, egoera kezkagarria dela erakusten du, 2050. urterako produkzioa %90ez apalduko litzateke.

Kafea munduko laborantzako merkantziarik baliotsuenetako bat da, aldiz klima egokia behar du. Lehen ikerketa da nun erakutsia den, planetaren berotzeak kafe ekoizleen eta erleen ingurumenean kalteak ekarriko dituela.

Kafe landare onenak dira mehatxatuenak, Latinoamerikan ekoizten...

Mundu zabalean | 2023ko Otsailaren 02a

Kolonbiak petrolioa esportatzeari gelditzeko engaiamendua

2022ko agorrilean Gustavo Petro Kolonbiako presidente berriak kargua hartu zuelarik, berotze globalaren kontrako borrokaren izenean, petrolioa ez gehiago esportatzeko xedea erakutsi zuen. Lortzen badu, Kolonbia izanen da Hego Amerikako lehen petrolio ekoizle herrialdea esportazioa geldituko duena.

Gobernuaren erabakia kritikatua izan da, "suizidio ekonomikoa" dela erranez. Krisi orokor baten erdian, -Ukrainako gerla, inflazioa, energiaren eta elikagaien...

Mundu zabalean | 2023ko Urtarrilaren 26a

Aberats handiak beharrezkoak ote?

Urtarrilaren 16an Davos herrian abiatu den munduko Foro ekonomikoaren karietara, munduko pobreziaren kontra borrokatzen ari diren hogoi bat elkarte biltzen dituen OXFAM konfederazioak bere azterketak eta proposamenak plazaratu ditu.

Azken urteetan iragan diren krisi ezberdinen ondorioz biziki aberastu direnak gero eta gehiago dira, pobreenekin den ezberdintasun ikaragarria handituz doalarik.

Azterketa xeheki egin ondoan, aberastasun partekatze zuzenago bat izaiteko proposamen...

Mundu zabalean | 2023ko Urtarrilaren 19a

Alemanian ikatzaren kontrako kanpamendua

Alemaniako mendebaldean kokatua den Lützerath herrian, ikatz meategi proiektu baten kontrakoek 2 urte hauetan kanpamendua muntatua dute, milako bat jende dira. Joan den asteazkenean lekuak hutsarazteko manua emana izan da. Alemania osotik milaka manifestari batu ziren, zelaiak zeharkatuz poliziaren errepide blokeoak saihesteko eta okupatzaileen laguntza deiari erantzuteko.

Kanporatze operazio horrek Olaf Scholz gobernu buruak ekologistekin egin koalizioa arriskuan ezartzen du,...