SEPANSO izena ez dukegu
arrotza, ez balinbada ere egun
guziz erabiltzen ditugunetarik.
Egun hauetan hain xuxen,
ukaiten du aipaldi frango, SEPANSO
erakundeak bete baititu
bere 50 urteak. Bordeleko
aldean egin den biltzar baten
karietarat. Haste-hastetik, bai
eta erran ginezake gero eta
gehiago, ingurumenaz du axola
handiena, Akitania lurraldean
gaindi, ingurumen horren gero
eta sanoago atxikitzeaz. Bioaniztasuna
beti gogoan. Erakundea
Arkaxoneko aldean sortu
zen itsas-ainhara mota bat,
galtzeko irriskuan zena, behar
zela atsulutuki begiratu. Emeki
emeki erakundea azkartu zen
eta beste gai asko eta askori
ohartu. Kotsadura mota guzien
kontra bermatuz. Elkartekideak
erne dabiltza ingurumenaren
kaltetan ditazkeela iduritzen
zaizkioten xede eta urrats guzien
kontra. Eta badute segur
nun josta! Hori hola-eta bistan
da eztabaida frango ere izaiten
dela, ikusmolde desberdin
asko agertzen-eta. Dena den,
laborantzaren alorretan konparazione,
aldaketa pizkorrak nahi
dituzte sustatu. Orekatuagoa
litakeen laborantza bati tokia
eginez. Erakundeak arrangura
handiak baditu bestalde uraz,
gure erreka horietako urez lehenik,
harrobietaz, hondarkinetaz
edo berdin garraio moldeetaz.
Hainbestenarekin, batzutan
aditzen da SEPANSO ihiztarien
kontrakoa dela, arrunt kontrakoa.
Arduradunek diote hori ez
dela egia, ez dutela edozoin
ihizi molde hola eta hola onesten,
bainan gisa hartako mugak
ezarriz geroz ihiztarieri beren
tokia uzten diotela.
Gune batzuen kudeatzaile
Gisa guziz, SEPANSO erakundeak
badauka bere legezko
onespena, gobernuaren aldetikako
babespena ere ba. Hautetsiekin
alde bat harremanetan
da, elkarte anitzekin ere ba. Ezin
uka aitzinamendu asko egin
dela han eta hemen SEPANSO
horri esker edo erakunde hori
partaide. Gainerat, legez babestuak
diren eremu berezi batzuen
kudeantza bere gain dauka eta
horrek ere zerbait munta du.
Erakusten du kudeatzaile xintxo
bezala ezagutuak direla.
Eremu horietarik batto, Bordeleko
aldean izanki, Lacanau
herrian, Cousseau deitzen den
aintzira. Hor, aintzirak berak 50
hektara estaltzen ditu bainan
bada bestalde eremu bat dena
errepira, eta bestalde oraino
haritz eta pino gaitzeko oihana.
Hots, aintziraren inguruko lurrekin,
bada denetarat 600 hektara
baino gehixago. Erakundeak
kudeatzen ditu ere eskualde berean
Bruges herriko errepirak,
230 hektarako eremu zabal bat.
Eta hartzak?
Ingurumena gogoan, SEPANSO
griñatzen da ere hartzaz. Garbiki
dio hartz gehiago behar litakeela
Pirinio mendi-lerroan. Hogoi
bat direla orotarat mugaren bi
aldetan, hartzek berek axolarik
ez batere muga zahar hortaz.
Hogoi ez omen da aparantziarik
ere aski. Hor hunkitzen da haatik
auzi bat biziki minbera. Anitz
gogoeta eginarazten duena.
Joan den asteko HERRIAn berriz
ere azpimarratua izan den
bezala Gure Hitza sailean. Eta
baditazke SEPANSO erakundearen
urratsekin orokorki ados
direnak bainan ez baitezpada
hala denen buru hartz istorio
hori aipatzen delarik.
Amikuztar gazte bat bere aitari toka mintzo
zitzakola kondatu zautan behin adiskide batek.
Badakigu ere euskaraz hitanoa deitzen
den tutoiement delakoa erabiltzen dela aitamekin
frantsesez mintzatzean. Dena den,
ene adiskideari ez zitzakon biziki pollit Amikuztar
gaztearen mintzamoldea; aitortzen
dut neri ere aski bitxi iduritzen zitzautala.
Funtsean, nihaurek noizbait gazte bati ene
harriduraren berri jakinarazi nion bera baino
50 urte gehiago zauzkan lantegiko nagusiari
toka mintzo entzutean. Egia da gure
belaunaldikoer nolazpait erakutsia izan
zaukula, direna gatik errespetu handiagoa
agertzeko, burasoei eta urte parrasta bat
zaharrago diren jende guziei zuka mintzatu
behar zaiela. Halaber, lehen aldikotz elekatzen
ditugunei, eta hurbiletik ezagutzen
ez
ditugunei.
Gertatzen da euskaradunak gero eta gutiago
mintzo direla toka eta noka. Ez da hori
gure belaunaldikoengatik bakarrik, bainan
gaurko haur eta gazte frango zuka mintzo
direlakotz anai-arreben artean...