Mundu zabalean | 2021eko Abenduaren 02a

Feminizidoa: mundu guziko arazoa

Feminizidoa hitz hori zorigaitzez anitz entzuten da, ez da hiztegi guzietan sartua, "femina" emazte eta "cide" latinez zanpatua-eraili. Osasunaren Munduko Erakundeak "emazte baten nahitara hiltzea" erabiltzen du.

Feminizidoak kontinente guzietako emazteek jasaiten dituzte. Feminizidoen kopurua munduko herrialdeetan konparatzen bada, Asia da lehena 20.000 emazte erailik izan baitira, Afrikan 19.000, Amerikako kontinentean 8.000, Europan 3.000 eta Ozeanian 300. Afrika...

Mundu zabalean | 2021eko Azaroaren 25a

Zapatistak Euskal Herrian

Azken egun hauetan euskaldunekinsolastatzera etorri diren Chiapasekozapatisten ezagutza egin dugu. Mexikokfederatzen dituen 32 Estatuetarik bat daChiapas eskualdea, hegoaldean finkatua,Guatemalaren mugan. Zapatistek kontrolatzenduten eremua Chiapas estatuarenherena da, mendi oihantsuetan kokatzendena, 28.000 karratuko eremua, EuskalHerri guzia baino zabalagoa dena. Eskualdehortako 300.000 indigenok eraikieta biziarazten dute historia modernoaniraupen handiena duen...

Mundu zabalean | 2021eko Azaroaren 18a

Etorkinek kostatzea baino, gehiago irabazten diote estatuari

Zenbat aldiz ez da entzun edo(ta) entzuten etorkinek estatu bati gostu handiak eragiten dituela.

Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak (Organisation de Coopération et de Développement Economique) berrikitan 25 estatuetan inkesta bat burutu du. Ikerketa horretan agertzen da estatu guzietan etorkinek lanean ari direlako, kotizazioak pagatzen dituztela, sozial babesean gastatzen dutena baino gehiago. 2006 eta 2018 urte artean egin ikerketan, agertzen da etorkinek ordaintzen...

Mundu zabalean | 2021eko Azaroaren 18a

Pirinioetako hormaguneak galtzeko arriskuan?

Dozena bat ikertzailek egin ikerketak erakusten du Pirinioetako hormaguneak beren azalaren laurdena galdu dutela, 2011 eta 2020 artean. "Haien biziraupena klima aldaketak mehatxatzen ditu", espezialistek diote.

JesÀƒ'ºs Revueltok, Meteorologia Ikerketa Zentro Nazionaleko ordezkariak eta Ixeia Vidaller Zaragozako Unibertsitateko erakasleak dute ikerketa koordinatu, beren emaitzak kezkagarriak dira. 2011 eta 2020 bitartean, aipatutako hormaguneen azala osoa, %23ez murriztua litzateke,...

Mundu zabalean | 2021eko Azaroaren 18a

Haur guziak ez eskolatuak

Munduko populazioaren %95a eskolara joan bada, herrialde pobreetan diskriminazioak badaude.

Diru-sarrera apaleko herrialdeetan, oraindik lau gaztetik bat, eta bost emaztetik bi alfabetatu gabe daude, bereziki Sahara hegoaldeko Afrikan.

Sekulan hezkuntzak ez du hainbeste jende arduratu: "Gaur egun, planetako 8 miliar biztanleen %95ak baino gehiago hezi dira", adierazi du Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Erakundeak (Unesco), 1948an 2,4 miliar zirelarik, %45a. Alta...

Mundu zabalean | 2021eko Azaroaren 18a

Kaledonia Berria: erreferenduma

Abenduaren 12ko eguna finkatua izanzen Kaledonia Berriaren instituzioarengeroa jakiteko, erreferendum bidez. PhilippeGomès Kaledonia Berriko deputatuak,joan den astean, Sébastien LecornuItsasoz Kanpoko ministroari galdegindio erreferendumaren antolaketari buruzgobernuak zer asmo duen. Patrice FaureErrepublikako Goi Komisarioak, azaroaren11n egin duen bidaian, adierazi dufinkatua zen bezala atxikia dela.

Ugarteko abertzale alderdiek,...