Hegoaldean | 2026ko Uztailaren 02a

Lehen zenbaki baskonikoa aurkitua

A.E.

Irulegin atzeman inskripzioa
Irulegin%20atzeman%20inskripzioa

Arangurengo ibarreko (Nafarroa) Irulegi baskoi herrixkako ikerketa arkeologikoek aurkikuntza garrantzitsu berria argitaratu dute. Lehen zenbaki baskoniarra atzeman dute, “abar” gaur egungo “hamar” zenbakiarekin konparatzen ahal litzateke.

Aranzadi Zientzia Elkarteak biltegiratze zeramika zati batean inskripzioa aurkitu du, orain arte dokumentatutako lehen zenbaki baskonikoa izan daiteke. Aurkitutako inskripzioan irakurtzen ahal da “abar”, 2021ean Irulegiko eskua aurkitu zuten leku berean dagoen ontzi batean da grabatuta.

Ikertzaileen arabera, terminoa “hamar” hitzarekin lotuta egon daiteke, eta horrek ontziaren edukierari lotutako zenbakizko erreferentzia adieraz lezake. Javier Belaza ikerketaren zuzendari eta aditu epigrafikoak azaldu duenez: “Abar, hau da hemen agertzen den hitza, hamar markatzen duela uste dugu, edozein kantitatearen hamar sar daiteke”. Ikertzaileak zehaztu duenez, oraindik ez dakite zenbateko hori zein neurri unitateri dagokion, ez baita ezagutzen garai hartako baskoiek zein sistema metrologiko erabiltzen zuten. Inskripzioak ontzian produktu bateko zein kantitate erreserba zitekeen adieraz lezake, beste kultura zahar batzuetan ohikoa den bezala. Aurkikuntza, Irulegin, Nafarroako aztarnategi arkeologiko garrantzitsuenetako batean atzemana izan da, azken urteotan egin direnekin gehitu behar dena.

Irulegiko eskuaren agerpenak euskararekin lotutako idatzi testigantza zaharrenetako bat dokumentatzea ahalbidetu zuen, eta orain zeramikazko ontzi honek baskoien hizkuntzari eta eguneroko bizitzari buruzko ikerketa bide berriak irekitzen ditu.

Email Facebook Twitter LinkedIn

Hegoaldean | 2026/07/02

Pirinioetako hartza

A.E.

Nafarroako Pirinioetako kabala hazleak Otsagabia eta Ezkaroze artean, hartza agertu delako kezkatuta agertu dira, Aribe herrian beste bat ere ikusia izan da. Hartza babesteko politikak berrikustea eskatzen dute, eta hartzen populazioa abeltzaintza estentsiboarekin bateragarria den kopuru batera mugatzea galdegiten dute. Bestalde “hartzik gabeko eremuak” ezartzea ere proposatua da, abere hazkuntza bertan garatu ahal izateko.

Orbaitzetako, Erroibarko eta Uretako laborariek eta artzainek Iruñeko EHNE sindikatuaren egoitzan prentsaurrekoa eman dute. Felipe Etxetxikia laborarien sindikatuko idazkari nagusiaren erranetan, “Pirinioetan 120 hartz inguru daude eta hori kopuru handia da. Hori dela eta, hartzen populazio onargarria zein den neurtzeko deia egiten dugu, abere tropak mendian izaten dituen abeltzaintza estentsiboaren eta hartz populazioaren arteko oreka lortzeko”. Laborarien erranetan: “azken urteak nahiko lasaiak izan badira, hartz-populazioa pixkanaka...

Irakurri segida

Hegoaldean | 2026/07/02

Euskal Herria eta independentzia

A.E.

Naziometroak egin inkestaren arabera, bildutako datuen arabera euskal herritarren %23,3a ados da Espainiarekin eta Frantziarekin Euskal Herriak bere independentzia har dezan, aldiz %46,4k ez du aukera hori onartzen eta %69,9a erabakitzeko eskubidearen alde agertu da.

Galdeketaren aitzineko edizioan, independentziaren kontrako jarrera %43,2koa zen eta independentziaren aldekoa %22,2koa. Telesforo Monzon eLABek eta Euskal Herriko Unibertsitateko ikerketa taldeak zortzigarren inkesta honetan 1.446 pertsona galdekatu dituzte. Inkestatuen %41,1ek dio euskal estatu baten alde dela eta %27,7k ez du aukera hori onartzen.

Subiranotasunari eta independentziari buruzko pertzepzio tradizionalekin batera, herritarrek segurtasunari eta poliziari buruz zer iritzi duten ere aztertua izan da. Segurtasunaren pertzepzioari dagokionez, herritarren %80k bere ingurunea leku segurtzat hartzen du. Inkestatuek beldur handiagoa dute kalitatezko zerbitzu...

Irakurri segida

Hegoaldean | 2026/07/02

Egonaldi turistikoak: zerga berria

A.E.

EAJk, PSE-EEk eta Podemosek maiatzean akordioa lortu ondoan, Arabako eta Gipuzkoako batzar nagusiek egonaldi turistikoaren gaineko zerga ezartzea onartu dute. Jeltzaleen, sozialisten eta alderdi ekologisten botoei EH Bildurenak batu zaizkie. Horrela, Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurraldeetan 2027ko urtarrilaren 1etik aitzina zerga berria biltzen hasiko dira.

2026ko udako Deustobarometroaren arabera, euskal herritarren arazo nagusia etxebizitza eskuratzea da. Inkestatutako pertsonen erdiek (%49,5) gai hori hiru kezka nagusiren artean dute.

Biztanleek ez dituzte etxebizitza politikak gainditu, 10etik 3,6ko nota jarri baitiete, ezkortasuna da nagusi, %71k uste du hamarkada bat barne etxebizitza bat eskuratzea gaur egun bezain zaila edo zailagoa izanen dela.

Herritarren beste kezka nagusietako bat osasuna da, Euskadiko arazo nagusien artean %37,5ek aipatu baitute. Osakidetzari buruz kezkak emendatzen ari dira, hainbat urtez gorakadarik izan gabe eta medikuek egin...

Irakurri segida


3841. zbk

Gure Hitza | 2026/07/02

Izebergak ere bero

Ainhoa Etxenike

Azken egunetan gerlak, egoera edota gertakari dramatikoak alde batera utzi, eta bereziki bi gaik hartu dute hedabideen eta gure egunerokoaren monopolioa: berote handia eta munduko futbol kopa.

Ukrainako gerla lehenik, ondotik Palestinarena, Ekialde Hurbilekoa, petrolioaren garestitzea, Lyhanna neska gaztearen drama, baxoa eta brebeta, munduko futbol kopa eta orain bero izigarria. Tarte motz batez, berri batek bestea estali du, munduko dramak ixtante batez bazterrean utziz.

Momentuko gai nagusienak aipatzeko, ezagutu berri ditugun berote handiek berotze klimatikoaren gaia hurbiletik segitzen dute. Gai hunen inguruan, Patrick Pouyanné TotalEnergies-eko buruzagia berotean parte batez ardura ote duen galdezkatua izan denean, “Gaur kontent zarete herria klimatizatzeko gas-zentralak ukaitea” ihardetsi du.

Horrez gain, “Duela hamabost egun, mundu guziak petrolioa eskatzen...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Landagoien - 875, Landagoieneko errepidea - 64480 UZTARITZE [Lapurdi] | tel: 05 59 25 62 85 | herria.astekaria@gmail.com

Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016