Hegoaldean | 2025eko Irailaren 04a

Lauaxeta olerkaria

A.E.

Esteban Urkiaga Basaras
Esteban%20Urkiaga%20Basaras

Duela 120 urte sortu zen Esteban Urkiaga Basaras, ezizenez “Lauaxeta”. 31 urte besterik ez zituela frankistek hil zuten. 1905eko agorrilaren 3an Laukizen sortu zen. Bere familiak herriko taberna zuen, baina bizibiderik ez izanez, 1909an Mungiara lekualdatu ziren, Estebanek hiru urte besterik ez zituela. Mungian ostatu, taberna eta pentsioa muntatu zuten. Fraideen eskolan ibili zen, Mungian eta Oñatin fraidetzako ikasketak egin zituen, baina meza emateko guti falta zitzaionean komentua utzi zuen. Mungiara itzuli zen eta bere arrebak zioenaz, oso triste apezgoa utzi zuenean depresioak jo zuen. Garai eta testuinguru hartan ezagutu zuen abertzaletasuna, halaxe idatzi zuen “Orain duela hamar urte ez nekien euskaraz”.

Baina atzeman zuen krisitik ateratzeko bidea: kazetaritza. Literaturarekin jada lotura bazuen, kazetaritzaren munduan murgiltzea erabaki zuen. Madrilgo “Blanco y Negro” aldizkarian aritzeko eskaintza ukan zuen, baina inola ere ez zuela bertan lan eginen erran zuen eta ezezkoaren ostean “Euzkadi” egunkarian idazteko aukera suertatu zitzaion. Hasieran, Orixeren laguntzaile gisa eta gero “Azalpenak” deitutako sailean, egunero idazten zituen iritzi artikuluak, giro politiko eta sozialari buruzkoak gehienak, baina baita umorezko ipuinak ere.

1928an Bilbon zen “Euzkadi”-n lanean eta 1930erako Euzko Alderdi Jeltzalean parte hartu zuen. Euskal poesian “haize berria” txertatzea izan zen bere helburuetako bat. Lauaxetaren kasuan “abertzaletasunaren bidetik mundua aldatu nahi zuen”. Ordukoak dira bere lehen obrak, 1930ean Euskal Olerti Eguna irabazi zuen, tartean Lizardi eta Orixe ere bazeudela.

Lauaxeta “politika gizona” ere izan zen jeltzaleekin. Garai nahasian, jeltzaleen alde Lauaxetak mitinak eman zituen. Hitzaldiak emateko gaitasun handia zuela errana da. Literaturan bide propioa eraikitzen ari zela piztu zen gerla, eta Euzko Gudarostean sartu zen intendentzia lanez eta propagandaz arduratzeko. Orduan sortu zuen “Eguna” euskaraz soilik argitaratutako lehen egunkaria. 1937ko apirilaren 26an gertakari lazgarria izan zen Gernikaren bonbardaketa. Gertakari horrek Lauaxetaren bizitza ere markatu zuen. Laupabost egun beranduago Lauaxeta bera arduratu zen “La Petite Gironde” egunkariko Georges Berniard kazetariari hiri suntsitua erakustea. Gaur-gaurkoz oraindik ez da guziz argi nola, faxistek Lauaxeta arrastatu zuten. Gasteizera eraman eta, heriotza zigorrara kondenatua izan zen, Gasteizko Santa Isabel hilerrian hil zuten. Oraindik ere leku horretan bertan bere oroitarria bada.

Email Buffer Facebook Google Twitter Pinterest LinkedIn Digg StumbleUpon Tumblr

Hegoaldean | 2025/09/04

Turismoaren negozioari ez

A.E.

“Turismoaren negozioari ez” lemapean, Zarautzen manifestazioa egin dute herriaren turistifikazioaren kontra. Urola Kostako Kontseilu Sozialista eta Etxebizitza Sindikatua ziren antolatzaileak. Agerraldiak adin guzietako jendea bildu du. Bertan, hainbat izan dira salatuak izan diren gaiak, horien artean, azken urteetan etxe turistikoen prezio emendatzea (+%181,8). Ondorioz etxebizitzen merkatuan eragina badu.

...

Irakurri segida

Hegoaldean | 2025/09/04

Suteak Hegoaldean

A.E.

Komunikabideek gertatu suteen irudi beldurgarriak hedatu dituzte. Suteak piztu dira han-hemenka larritasun beldurgarriarekin.

Nafarroako lurralde osoan, laborantzako, oihangintzako eta beste edozein motatako jarduerak ez egitearen agindua zabaldu da. Baldin eta suak, makinak edota tresnak erabiltzea debekatua da, horien funtzionamenduak piztu bailituzke pindar edo deskarga elektrikoak. Laborarien sindikatuak erabakia saminki kritikatu du. Salatu dute uzta garaian, laborarien abisurik galdatu gabe neurri zorrotzak plantan jartzea.

...

Irakurri segida

Hegoaldean | 2025/09/04

Txiki eta Otaegiren memoria ekitaldia

A.E.

Juan Paredes Manot Txiki eta Angel Otaegi 1975ean frankismo krudelaren garaian fusilatu zituztela oroitzeko, Sortuk “memoria ekitaldia” antolatu du. Arkaitz Rodriguez alderdiaren idazkari nagusiak adierazi du: “uste dut gaur egun sekula baino arrazoi gehiago dagoela borroka egiteko. Txiki eta Otaegi militante antifaxistak ziren, Europan izan den diktadura gogorrenetako baten aurka borrokatu ziren”.

Aldiz Txiki eta Otaegiren erailketaz, Alberto Alonso, Gogora institutuko zuzendariak deklarazio polemikoak egin ditu, erreakzio saminak eraginez. “ETA politiko-militarreko kideek indarkeria, beldurra eta terrorea erabili zuten eta beraz ez dira demokraziaren etorrera aldarrikatzen zuten ehunka eta milaka...

Irakurri segida

Hegoaldean | 2025/09/04

Ernaik: independentziaren aldeko manifestazio deia

A.E.

Duela 50 urteko fusilamenduetatik egungo independentziarako bidera, Ernai gazte mugimenduak ehunka gazte bildu ditu. “Ekin eta bultza askatasunera” lelopean irailaren 14an iraganen den mobilizaziora deitu du. Ernaik oroitarazi du: “Mende erdia laster beteko da Jon Manot Paredes “Txiki” eta Anjel Otaegi ETAko militanteak fusilatu zituztenetik, testuingurua denen ahotan da eta gazteen gogoan ere bai. Diktadura faxistaren alde gogorrenetan urrats bat aurrera egin eta beste milaka bezala, Euskal Herriaren askatasunaren alde borrokara batu ziren bi gazte izan ziren”.

...

Irakurri segida

Hegoaldean | 2025/09/04

Palestinaren aldeko ekitaldiak

A.E.

Euskadin eta Nafarroan hainbat elkartek ekintzak antolatu dituzte Palestinari laguntza adierazteko. Global Sumud ontzidiak Gazara joateko helburua du. Israelek jarritako blokeoaren kontra laguntza humanitarioari ekarri nahi da. Hainbat herrialdetako ekintzaileek antolatu nazioarteko ekimena da. Euskadiko eta Nafarroako 50 bat sozial mugimenduk babesa helarazi diote Global Sumud ontzidiari. Zehazki, 44 herrialdetako pertsonek osatutako ekimena Gazan ezarritako blokeoa hausten saiatuko da. Horretarako, agorrilean 31n Bartzelonatik hainbat itsasontzi abiatu dira. Horietan euskal kolektiboetako lau pertsona ontziratuko dira. Bilbotik eta Donostiatik bi autobus joan dira, Gasteiz eta Iruñean geldialdia egin eta. Helburua itsas korridore humanitarioa irekitzen saiatzea da, ahalik eta laguntza humanitario gehien sar dadin, Gazan diren eta herrialdetik alde egiteko beharra duten pertsona guziak atera daitezen....

Irakurri segida

Hegoaldean | 2025/09/04

Festa bai, mobilizazioa ere bai

A.E.

Urtero bezala, Sare euskal presoen aldeko mugimenduak Donostiako Aste Nagusian manifestatu du, “euskal preso, iheslari eta deportatuak etxeratzea” eskatzeko. Azken urtean lortu diren aurrerapausoak azpimarratuak izan dira, baina oraindik bide luzea dagoela egiteko gaineratu da. Bestalde Bilbon Konpartsek antolatuta, “Israel egiten ari den genozidioa” salatu dute dozenaka lagunek. Sirena hotsarekin batera osatu dute mosaikoa eta Bizkaiko hiriburuak “Palestinarekin bat” egiten duela adierazi diete erakunde, alderdi eta enpresei.

...

Irakurri segida

3799. zbk

Gure Hitza | 2025/09/04

Udako oihartzunak

Peio Jorajuria

Uda minean, etxeko baratzean landare berezi bat agertu zaigu. Laster handitu da, hostoa eder eta lorea airos, bero zakarrez dirudienaz axolarik gabe. Hau ba landare misteriotsua! Telefono mugikorrarekin landarea argazkitan hartu eta aplikazio baten bidez berehala daukagu ihardespena. Estramonio bat da, zientzialarien hizkuntzan “datura stramonium”. Datura fruitua alkaloide narkotiko bat da, ondorioz landareak izenorde andana badaukala, “asma-belar”, “eroen belar”, “deabruaren belar”, “sorgin-belar”, “sagar pozoitsu” eta besterik ere. Ederra baina toxikoa. Eta gainera landare inbaditzailea omen da. Ez da erratearen beharrik hori jakin bezain laster errotik atera dudala eta bota.

Baratze batetik bertzera. Marieneko lurretan, Kanbon, bat-batean txorimaloak edo marikak agertu zaizkigu, koloretsu. Baratze alternatiboa isilka suntsitu...

Irakurri segida


Gurekin harremanetan sar




segurtasun kodea

Herria Euskal Astekaria - Landagoien - 875, Landagoieneko errepidea - 64480 UZTARITZE [Lapurdi] | tel: 05 59 25 62 85 | herria.astekaria@gmail.com

Legezko oharrak | Diseinua eta programazioa: iF Diseinuak - 2016