Arabako Foru Aldundiak 1936ko azaroaren 12an Francisco Franco diktadoreari “probintziaren aita” eta “ohorezko diputatu nagusia” tituluak eman zizkioten, eta altxamendu militarreko partaide nagusietako bat izan zen Emilio Molari, berriz, “probintziaren aita” titulua.

Kasik 90 urteren buruan, Arabako Batzar Nagusiek izendapen horiek baliogabetu dituzte. Erabaki hau ahalbidetu duen mozioa 2025eko azaroan jarri zen martxan, Elkarrekin Podemos taldeak Batzar Nagusietan erregistratu ondoan. Negoziaketa fasearen ondotik, Batzar Nagusietan ordezkatuak diren talde politiko gehienak ados jarri ziren, eta urtarrilean, EAJk, PSE-EEk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek hitzartutako testua aurkeztu zieten batzarkideei. PPk ez zuen orduan mozioaren aldeko adierazpenik egin, baina azkenean, alderdi honetako batzarkideak ere neurriaren alde agertu dira. Beraz, otsailaren 11ko bozketan 51 batzarkideetarik 50 Francori eta Molari ohorezko tituluak kentzearen alde agertu dira. Voxeko...

Eusko Legebiltzarrean EAJren eta PSE-EEren arteko zenbait desadostasun agertzen ari dira azken hilabeteetan. Hauetako berriena 1976ko martxoaren 3ko sarraskiari lotua da, Espainiako Gobernuak ukan zuen ardurari buruzko iritzi ezberdinak agertu baitituzte bi gobernukideek. Oroitaraz dezagun egun hartan Espainiako poliziak bortz langile hil zituela Gasteizen.

Gertakariaren 50. urteburu kari, EH Bilduk eta Sumarrek izenpetutako legez besteko proposamena aurkeztu dute Legebiltzarrean, Espainiako Gobernuari langileen hilketan ukan zuen “erantzukizun zuzena” aitortzea galdegiteko. Halaber, 1978ko Sanferminetan, Iruñean poliziak hil zuen German Rodriguezen heriotzaren hobenduna ere Estatua dela aitortzea eskatzen du ekimenak.

Jeltzaleak eta sozialistak ez dira ados jarri puntu horietan, eta zuzenketa bana aurkeztu dute, bakoitzak bere aldetik. EAJ ados da Estatuari aitortza horiek eskatzeko, eta ere maila goreneko adierazpen ofiziala egin dezala...

Gutun Zuria Bilbao Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra iraganen da, eta literatura garaikidea lantzen duten hogeita hamar izen bilduko dira Azkuna Zentroan.

Literatura jaialdi honen helburua “idazten eta irakurtzen duenaren arteko zubi-lana egitea” dela azaldu dute antolatzaileek. Ohartarazi dute ere “bizipen komun” bihurtzen dituela usaian esperientzia intimoak diren irakurketa eta literatura.

Aurtengo edizioan, idazketa eta argitalpen saileko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eztabaida profesionaletan eta solasaldietan.

Bernardo Atxaga, Jabier Muguruza eta Karmele Jaio idazleak, adibidez, etorkizunaz, espekulazioaz eta dibagazioez mintzatuko dira “Biharko berbak” izenburupean (otsailaren 24an); Didier Eribon filosofoa eta Alana S. Portero generoaren eta klasearen arteko kontrakotasun faltsuaz ariko dira (otsailaren 28an), Hedoi Etxartek, Lur Olaizolak eta Uxue Razkinek, dolua ukanen dute aipagai (otsailaren...

Giza Eskubideen Behatokiak (GEB) Nazio Batuen Erakundera eraman du Iratxe Sorzabal ETAko buru ohiaren kasua. Euskal erakundeak CEDAWi (Nazio Batuen Erakundearen Emakumearen aurkako Diskriminazioa Ezabatzeko Komitea) galdegiten dio tortura delituaren preskribaezintasuna argi eta garbi ager dadila nazioarteko betebehar eta engaiamendu gisa.

Nazioarteko galdeaz gain, GEBek 2001ean Sorzabal arrastatu zuten guardia zibilen kontrako salaketaaurkeztua du Auzitegi Nazionalean. Torturengatik aurkeztu zuten eskabidea, eta ebazpenaren beha dago.

Lehen aldia da horrelako kasu bat NBEren Emakumearen Aurkako Diskriminazioa Ezabatzeko Komiteari aurkezten zaiola. Giza Eskubideen Behatokiaren arabera, Iratxe Sorzabalen kasuan bezala, dozenaka emazteri ere, tratu iraingarriak eman izan zaizkie, soilik emazteak zirelako, eta horregatik parte eman diote nazioarteko erakundeari.

Euskal Herriko Torturatuen Sareak bere bigarren Batzar Nazionala egin du otsailaren 14an Eibarren, 500 lagunen parte hartzearekin. Ekitaldia baliatu dute “Espainiako Estatuko segurtasun indarrek sistematikoki torturatu dutela aitortzeko garaia” dela ohartarazteko.

Ildo horretan, torturatuen sareak lege berri bat galdegin die Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuari, Hego Euskal Herrian Espainiako Estatu indarkeriaren biktima izan direnak “ofizialki eta kolektiboki aitortzeko”.

Leire Gallastegi eta Mertxe Gonzalez Portillo bozeramaileen arabera, egin diren hainbat ikerketek erakusten dute Euskal Herrian 5.000 tortura kasu baino gehiago gertatu direla. Horiei guziei aitortza eta erreparaziorako mekanismo ofizialak eskaini behar zaizkiela azpimarratu dute bi eledunek eta gehitu dute aitortza hori oinarrizko abiapuntua dela bizikidetza demokratikoa eraikitzeko.